24 april 2009

Twee Afrikaanse boeken over Indië

Van Jan van Wezer kreeg ik een leuk stukje toegestuurd m.b.t. twee boeken over Indië. Zijn stukje was eigenlijk bedoeld als een reactie op dit blog, maar hij wist niet hoe het reageren werkte. Mijn aandacht werd getrokken omdat

de naam van de dichter-schrijver C. Louis Leipoldt in zijn reactie voorkwam, zo heette mijn grootmoeder ook van haar achternaam. In mijn jeugd hoorde ik wel eens over die man, maar was hem allang vergeten. Ik heb wat nadere informatie gezocht en het bericht van Jan voor plaatsing hier omgewerkt. Dit schreef hij:

Was twee maanden aan de Kaap, kocht twee boeken in het Afrikaans die u mogelijk interesseren omdat ze verband houden met Nederlands-Indië.

1. Kampkind op Java. Levensverhaal van een vrouw die als meisje uit Nederland vertrok en via Roemenië in Soerabaja terecht kwam. Beklemmend verhaal over hoe tijdens de bezetting het net steeds dichter om haar en haar familie getrokken werd en hoe na de bevrijding blijkt dat vader en dochter uit elkaar gegroeid zijn.



De onderstaande recensie heb ik erbij gezocht:

Wilhelmina: Kampkind op Java
Mariël le Roux

Wilhelmina: Kampkind op Java, is die merkwaardige ware verhaal van Will van Halewijn, haar moeder en twee jonger sussies tydens en net na die Tweede Wêreldoorlog. Weens die resessie in Nederland word Will se vader gedwing om as skeepsbouer in Roemenië te gaan werk. Toe die oorlog uitbreek, moet die gesin vlug en so beland hulle in Soerabaja op die eiland Java in Indonesië. Aanvanklik is hulle betreklik veilig, maar nadat Japan die eiland beset het, word die vrouens in konsentrasiekampe opgeneem. Hier beleef hulle bykans ondraaglike ellende, maar hier bewys die Nederlandse vroue ook van watter stoffasie hulle gemaak is.

Die Van Halewijns oorleef die kampe en ook die Indonesiese burgeroorlog wat net na die oorlog uitbreek. Aanpassing na die oorlog is egter baie moeilik en die gesin emigreer uiteindelik na Suid-Afrika, waar Will haar ervarings aan die skryfster toevertrou het. En Mariël le Roux het daarvan ’n meesleurende verhaal gemaak: Die uiters moeilike omstandighede, die hartseer en ook die ligter oomblikke word in genoeg besonderhede geskets sodat ’n mens jou daarin kan inleef. Dit is voorwaar ’n boek wat nie maklik neergesit word as ’n mens dit eers begin lees het nie.

Mariël le Roux is ’n dosent in Verpleegkunde. Sy woon tans op Hermanus.

VERSKYNINGSDATUM: 15 Oktober 2007 (voorlopig)
ISBN: 978-1-86919-162-7
BALKKODE: 9781869191627
FORMAAT: 137x213
HARDEBAND/SAGTEBAND: Sagteband
AANTAL BLADSYE: 277

Bron

2.Gordel van smarag. Verslag van een reis naar Indonesië door de schrijfster Elsa Joubert, in het spoor van de dichter, essayist en Multatuli-bewonderaar C. Louis Leipoldt die in 1912 Indië bezocht en zowel in het Engels als in het Afrikaans verslag deed van zijn reis. Interessante beschouwingen over de verschillen in die verslaglegging: in het Engels veel meer openlijk begrip tonend voor de positie van de niet-blanke bevolking, in het Afrikaans vermijdend om partij te kiezen. Volgens Joubert deed hij dat om zijn mede-Afrikaners niet voor het hoofd te stoten door een al te duidelijk pro-kleurling standpunt in te nemen (hoewel ze dat niet overtuigend kan bewijzen). Ze knoopt hieraan de verzuchting vast dat de politieke ontwikkelingen wellicht minder extreem zouden zijn verlopen als Leipoldt zijn liberale standpunt meer openlijk in het politieke discours van zijn tijd zou hebben ingebracht.



Over die Leipoldt vond ik het volgende:

C. Louis Leipoldt (1880-1947) se werk is besonder omvangryk en sluit romans,dramas, verhale, kinderboeke, digbundels, kookboeke, 'n reisjoernaal en joernalistiek in. Sy tekste leen hulself tot verskillende interpretasiemodelle en kan ook post-koloniaal gelees word, byvoorbeeld die drama Die laaste aand (1921) waarin die liefdesverhouding tussen 'n Nederlandse skeepsdokter en 'n slavin neerslag vind. Dit is opmerklik dat die interpersoonlike verhouding en die rol van gender deur die koloniale diskoers bepaal word: terwyl die karakters hulle buite die grense van die gekoloniseerde gebied bevind, is hulle gelyk, binne die koloniale gebied geld sterk patriargale waardes. Die digbundel Oom Gert vertel en ander gedigte (1911) waarop sy reputasie as digter hoofsaaklik berus, is tydens die Suid-Afrikaanse Oorlog geskryf. 'n Vernuwende bydrae wat hy tot die Afrikaanse letterkunde lewer, is die aanwending van die dramatiese monoloogvorm, soos 'Oom Gert vertel' 'n gedig oor die Suid-Afrikaanse Oorlog wat ook aansluiting vind by 'Golgotha' van Multatuli. Leipoldt skryf ook kort liriese gedigte wat hy "Slampamperliedjies" noem.

In die eietydse literêre gesprek figureer Leipoldt nog steeds prominent soos in Elsa Joubert se Gordel van Smarag (1998). Sy volg die voetspore van Leipoldt na die plekke wat hy in Uit My Oosterse Dagboek (1932)beskryf. Die vergelykende studie na die uitbeelding van Nederlands Indië in die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde sal moontlik heel interessant wees./

Bron


Groet,
Jan van Wezer