04 oktober 2009

Ramp Neutron PH-LKT te Biak (III)

De volgende dagen is de ramp met de Neutron voorpaginanieuws, Nieuw Guinea leefde in die dagen in Nederland. Na het verlies van Indonesië wilden de Nederlanders aan de wereld laten zien hoe

modern kolonialiseren in zijn werk ging, de zelfopgelegde taak luidde de Papoea’s vanuit het Stenen Tijdperk de 20ste eeuw binnen leiden. Dus nogmaals iets "groots" verrichten. De ramp met de Neutron was dan ook een enorme klap in het gezicht van de mensen die zoveel goeds met Nieuw Guinea voorhadden. Een van de meest moderne toestellen van de K.L.M. was verongelukt, naar de oorzaak van de ramp moest men gissen.


Een speciale correspondent van onze bladen in het Verre Oosten heeft het rouwende eiland Biak bereikt. Per telefoon zond hij ons vannacht de eerste dramatische details van de dramatische ramp van de KLM-Super Constellation "Neutron”

BIAK, donderdag. Vier Nederlanders op de Mokmer-startbaan van het eiland Biak zijn in die dramatische nacht van maandag op
dinsdag ooggetuigen geweest van de ontzettende ramp met de K.L.M.-Superconstellation "Neutron". De dienstdoende verkeersleider in de toren van het vliegveld Biak, de heer De Lange, was de man, die het laatste contact heeft gehad met gezagvoerder De Roos.De vlieger verzocht hem een bepaalde manoeuvre te mogen uitvoeren. Verkeersleider De Lange gaf toestemming en boog zich over zijn bureau om het gesprek te noteren.

Doortastend
"Op dat moment zag ik in een ooghoek een vuurgloed als bij een explosie". vertelde mij de heer De Lange. "Maar toen ik opkeek om te zien wat er precies gebeurde, kon ik niets meer waarnemen. Het was een maanheldere nacht met redelijk zicht en een niet erg zware bewolking."

"Ooggetuigen die een waarlijk doortastende rol hebben gespeeld bij het organiseren van de hulpactie waren de heer en mevrouw Nederveem uit Biak. Zij hadden passagiers van de "Neutron" op het vliegveld weggebracht en zagen terwijl zij nog op het parkeerterrein vertoefden. plotseling een oranje gloed. Op een scooter zijn zij in de richting gereden van deze gloed en kwamen in de omgeving van de kampong Parai.

Voorwerp
"Wij zagen op het water een donker voorwerp drijven." vertelde mij het echtpaar Nederveem. In dit donkere voorwerp zagen wij een rode gloed. Wij meenden de raampjes van het vliegtuig waar te nemen en het leek of er binnen brand woedde. Spoedig scheen deze brand geblust maar daarna zagen wij links en rechts van het donkere voorwerp twee knipperlichten. Het leek ons toe dat het verongelukte vliegtuig nog geruime tijd op het water heeft gedreven. Wij schatten twaalf tot vijftien minuten."Deskundigen van de KLM hebben op deze verklaring gereageerd met het vermoeden dat deze knipperlichten veroorzaakt werden door brandende olie op het water.

Prauwen te water
De heer en mevrouw Nederveem hebben de Papoea's in de kampong Parai wakker gemaakt en zij hebben geholpen de prauwen van de Papoea's in het water te schuiven. Zij werden daarbij geassisteerd door twee KLM-employés de heren J. A. Stekelenburg en E. M. Evers. Ook dezen hadden de gloed waargenomen en zij zijn in dezelfde richting als het echtpaar Nederveem gereden. Bij de kampong Parai hebben ook zij de Papoea's aangespoord hun prauwen te water te laten en naar overlevenden te speuren. De Papoea's zijn onder aanvoering van hun kamponghoofd Bernardus Wakum energiek opgetreden, Bernadus Wakum heeft zich daarbij het voortvarendst gedragen. Hii slaagde er op zijn eentje in acht overlevenden aan wal te brengen. onder wie het gezin De Rijke met drie kinderen en de heer S. M. de Boer.

Via noodluik
De geredde mr. J. O. de Rijke. advocaat te Hollandia vertelde dat hij tijdens het neerstorten van het toestel het noodluik naast zijn stoel had weten open te maken. Dit zou hem het leven hebben gered, want toen het toestel in het water terechtkwam wist hij zijn vrouw en drie kinderen uit het vliegtuig te wringen en zelf te volgen. Bij de val van het toestel heeft de heer De Rijke een gebroken arm opgelopen maar ondanks deze verwonding wist hij zijn vrouw en een van zijn kinderen boven water te houden tot Bernardus Watu met zijn prauw kwam aanglijden in de duistere verschrikking. Mevrouw Nederveem heeft een van de kinderen van de heer De Rijke naar het hospitaal gebracht. Het kind was geheel overdekt met olie en brandwonden
_______________________________________________________________________


DEN HAAG, woensdag.
De commandant Zeemacht in Nederlands Nieuw-Guinea heeft vanochtend nader gemeld: "Van het aanbreken van de dag tot elf uur des ochtends is het gebied nogmaals systematisch onderzocht, doch geen voorwerpen zijn meer gevonden Om twaalf uur des middags zijn de opsporingswerkzaamheden gestaakt. Harer Majesteits schepen en vliegtuigen in dit gebied hebben de opdracht, scherp uit te kijken naar eventueel nog drijvende wrakstukken".

________________________________________________________________________


DEN HAAG, woensdag.
Door het feit, dat de K.L.M. in de nacht na de vliegtuigramp bij Biak vergeefs geprobeerd heeft langs draadloze weg informaties in te winnen, is tot verwondering van velen in den lande komen vast te staan, dat er 's nachts geen rechtstreekse verbinding mogelijk is tussen Nederland en Nieuw-Guinea. De oorzaak hier van is, dat de radioverbinding met Hollandia 's nachts (en op sommige uren van de dag) doorgaans zeer slecht is.

Om deze reden is de radiotelegrafische verbinding met Nederlands Nieuw-Guinea slechts geopend van 8 tot 2 v.m. en van 9 tot 10 uur n.m. Op grond van dergelijke overwegingen is het radiotelefonisch verkeer met Hollandia, dat uiteraard in beide gevallen doorverbinding geeft met Biak, alleen van 11 tot 1 uur n.m. opengesteld.

Niettemin is er in de bewuste nacht van maandag op dinsdag van P.T.T.-zijde op alle mogelijke manieren geprobeerd contact tot stand te brengen tussen de K.L.M. en haar organisatie op Biak. Men schakelde zelfs New York en Sydney in - met Australië bestaat er een kabelverbinding - maar verder dan een zeer wankele telefonische verbinding, die maar even duurde, is men niet gekomen.

Pas later kunnen de desbetreffende instanties aan de hand van rapporten nagaan, of er zich in de nacht na de ramp bijzondere atmosferische storingen hebben voorgedaan (de veelvuldig voorkomende "fading" wordt overigens veroorzaakt door verschijnselen in de ionosfeer).

Gistermorgen om half elf was er voor het eerst weer verbinding met Biak. Deze communicatie was nog wel slecht, maar voor een geoefend spreker althans bruikbaar.

______________________________________________________________________



SCHIPHOL, woensdag
Op de kleine begraafplaats van Biak, gelegen tussen het hoge rif en de zacht golvende Geelvinckbaai, heeft gistermiddag de eerste teraardebestelling plaats gehad van negen volwassenen en twee kinderen, die omgekomen zijn bij de ramp van de KLM-Superconstellation, "Neutron". Er was grote belangstelling. Op Biak en in Hollandia hingen de vlaggen gisteren de gehele dag halfstok. De meeste geborgen slachtoffers konden niet worden geĂŻdentificeerd. De zwaargewonden gaan in zoverre vooruit, dat voor hun leven niet langer wordt gevreesd. Het betreft hier mevrouw De Rijke, dr. D.L. Leiker en de heer S.M. de Boer. De acht overige geredden zullen dezer dagen uit het hospitaal worden ontslagen.

Als "volkomen onzin" heeft KLM-vertegenwoordiger op Biak de oud-gezagvoerder Gerrit te Rolller alle berichten bestempeld die gewagen van technische fouten en waarin wordt gezegd, dat de bemanning een noodlanding op zee heeft willen maken. De marineschepen, die bij het zoeken naar slachtoffers hebben geassisteerd, hebben enkele koffers en postzakken uit het water opgepikt. Steeds meer wrakstukken van het verongelukte vliegtuig komen boven drijven. De heer Te Roller heeft bevestigd, dat alle overlevenden door Papoea's aan land zijn gezet. De overlevenden zullen zo spoedig mogelijk naar Nederland vliegen.
In Engeland is bekend gemaakt dat de "Neutron" op de Londense markt verzekerd was voor 187.500 pond sterling (bijna f 2 miljoen) Van dit bedrag had 75.000 pond sterling betrekking op de rompverzekering tegen vliegrisico’s en 112.500 pond op mogelijke aansluitende verliezen. Het bedrag van bijna 2 miljoen komt vrijwel overeen met de waarde waarvoor het vliegtuig bij de KLM te boek stond.


________________________________________________________________________


In antwoord op een telegram, dat het ANP dinsdag jl. aan mr. J. O. de Rijke, een der geredde passagiers van de verongelukte Neutron zond, heeft mr. De Rijke vanochtend meegedeeld, dat, als gevolg van zijn toestand, niet zijn indruk van het geval kon worden weergegeven doch die van een mede-geredde, de heer H. O. Wagenaar, algemeen vertegenwoordiger voor Nieuw-Guinea van Geveke en Co's, Technisch Bureau N.V.

DE HEER WAGENAAR kon verklaren dat na een normale start de gebruikelijke speech van de gezagvoerder over de omroepinstallatie in het vliegtuig volgde. Nadat de laatste lichten van de startbaan onder het vliegtuig waren verdwenen en het vliegtuig van het vliegveld wegvloog, was door de ramen van de kajuit buiten niets meer te zien. De purser was bezig met het uitdelen van lectuur aan de passagiers, toen over de omroepinstallatie werd gezegd: "Dames en heren, over circa een minuut kunt u de lichten van Biak.nog zien en dan gaan wij door naar Amsterdam."

NAAR DE MENING van de heer Wagenaar werd de microfoon opvallend haastig afgesloten. Direct daarop werd een botsing gevoeld, toen waarschijnlijk de linkervleugel met iets in aanraking kwam met een droog en brekend geluid. Na een, volgens de heer, Wagenaar, duidelijk fatale beschadiging van het vliegtuig volgden voor de inzittenden van het toestel vreselijke seconden, toen het toestel over de linkervleugel omlaag scheen te vallen. Dit vallen ging zeer snel, de schattingen over de duur variëren van één tot vijftien seconden. Daarna kwam de crash.

DE ENIGE HERINNERINGEN van de heer Wagenaar zijn het "desintegreren van alles", het snijden van de stoelriem in het lichaam en dadelijk daarop de vuurstorm. De ooggetuige herinnert zich, dat hij tussen de wrakstukken beklemd raakte. Hij slaagde erin, door achteruit te kruipen, los te komen. Daarop lag hij in zee, omringd door brandende benzine.
AANVANKELIJK was de heer Wagenaar ervan overtuigd dat hij de enige overlevende van het ongeluk was, omdat hij op het eerste ogenblik nergens een levend wezen kon ontdekken. Nadat het vuur minder was geworden en nadat de heer Wagenaar zich van zijn bovenkleding had ontdaan, slaagde hij er tot zijn grote verwondering in, zijn vrouw terug te vinden en later hun kind. De heer Wagenaar heeft vervolgens tussen de lijken, waarvan de meest geheel ontkleed waren gezocht naar drijfmiddelen die zeer schaars bleken. Er volgde een lange en uitputtende poging, de wal te bereiken. Het was onmogelijk geweest, indien niet juist op tijd de Papoea-vlerkprauwen waren verschenen

________________________________________________________________________


Bij de firma Geveke en Co te Amsterdam is vanmorgen een telegram binnen gekomen van de heer H.O.Wagenaar, waarin werd medegedeeld, dat hij en zijn negenjarige zoon Henk uit het ziekenhuis op Biak zijn ontslagen. Zijn echtgenote wordt verpleegd in het hospitaal van Biak. Zij heeft brandwonden aan armen en benen, maar is buiten levensgevaar.

De heer Wagenaar, die 42 jaar is, vertegenwoordigde de firma Geveke en Co tot juni 1955 in Indonesië, o.a. te Djakarta. Daarna werd hij uitgezonden naar Hollandia, waar de heer Wagenaar een bijkantoor van deze firma oprichtte. De familie Wagenaar zou voor de eerste keer met verlof naar Nederland komen.

Voor zover vanochtend bij de KLM te 's-Gravenhage bekend is, bevinden zich ernstig gewond in het hospitaal te Biak: de gouvernementsarts dr. Leiker, mevrouw De Rijke, een kind van de familie De Rijke en de heer De Boer.
Voorts vernemen wij dat de toestand van de stewardess, mej D, J. Klein Klouwenberg, iets minder gunstig is dan zich in het begin heeft laten aanzien

_________________________________________________________________________


De gouverneur van Nieuw-Guinea, de heer Van Baal die hedenmorgen op reis van Nederland naar Hollandia te Biak is aangekomen heeft daar het volgende communiqué doen publiceren:

De "Neutron" was dinsdagochtend om 03.32 uur opgestegen van het vliegveld Mokmer op Biak, met aan. boord negen leden van de bemanning en 59 passagiers. Bij de start waren er geen bijzonderheden, de radioverbinding met de luchtverkeersleiding was normaal en het uitgebrachte verslag geeft geen enkele aanwijzing dat er zich iets ongewoons heeft voorgedaan. Het toestel startte in oostelijke richting, waarna een bocht werd beschreven. Gedurende deze handeling bestond er normaal radiotelefonisch contact met de verkeersleiding op het vliegveld.

Aan de passagiers is blijkens verklaringen. van de overlevenden, medegedeeld, dat men zo dadelijk de lichten van Biak weer zou zien en dat vervolgens koers zou worden gezet naar Amsterdam. Daarop moet er iets zijn gebeurd, waarover geen mededelingen zijn gedaan aan de verkeersleiding. Alles moet zich bijzonder snel hebben afgespeeld, doch wat er is gebeurd valt niet op te maken uit de tot nu toe verkregen getuigenverklaringen. Zeker is alleen dat het toestel om 0.3.36 uur dicht onder de kust brandend in zee werd waargenomen. Gebleken is dat de staart is afgebroken. Alle geredden hadden dan ook plaatsen achter in het vliegtuig. De namen dezer geredden, die allen zijn opgenomen in het hospitaal te Biak zijn reeds bekend gemaakt, de toestand van vier hunner is nog steeds ernstig. Verder konden nog twaalf stoffelijke resten worden geborgen. Uit de toestand waarin deze zijn aangetroffen blijkt dat degenen, die niet in de staart van het toestel hebben gezeten, op slag moeten zijn gedood. Dat er nog geredden zijn is voor een niet gering deel te danken aan de snelle reddingsacties en het optreden van enkele particulieren en Papoea' s, die zich met prauwen in zee begaven. Een onderzoek naar de oorzaak van de ramp is onmiddellijk begonnen en wordt met kracht voortgezet. Een grote tegenslag daarbij is, dat de plaats van het wrak zeer moeilijk zal zijn te bepalen, daar het ten minstens honderd meter diep water ligt zodat berging wel onmogelijk zal zijn.

De correspondent van het A.N.P. voegt aan het communiqué toe, dat het wrak ongeveer een zeemijl uit de kust ligt.


Wordt vervolgd>>