02 januari 2010

Loki – Seram

Van La’ala is het nog 10 kilometer naar Loki, langs deze weg staan diverse kampung, onder andere een kampung van Butonezen met hun typische huizen. In Loki zelf staat een grote tower van Telkom, ook in Seram rukt het gebruik van de HP (mobiele telefoon)

op, de Indonesiche bevolking kan niet meer zonder. Loki ligt net als La’ala in een laagvlakte aan de kust, dit was voorheen een sagorijk gebied. Ook hier was ik eerder geweest en had het indertijd net zoals nu een weinig opwindende plek gevonden. We reden een weggetje in waar nieuwere huizen stonden, geen vluchtelingenwoningen maar huizen van steen. Ook Loki is tijdens de burgeroorlog met de grond gelijk gemaakt, maar is nu weer opgebouwd. Loki is een christendorp met veel connecties met Nederland. Ik vroeg de ojeg te stoppen om een kijkje aan het strand te nemen, ik zag tussen de huizen een paadje dat naar zee liep. Op het pad speelden een paar kinderen, doch die keken niet op noch om en groetten ook niet terug toen ik “Hello” zei. Aan het strand stond er een jongedame te sms’sen, het zelfde effect. Dat verbaasde me enigszins want langs de wegen op Ambon en Seram wordt je voortdurend enthousiast begroet. Aan het strand was weinig te zien en liep ik weer terug naar mijn ojeg om de bundel fotokopieën met historische beschrijvingen van diverse plekken op Hoamoal tevoorschijn te halen om er achter te komen wat ik nou precies in Loki te zoeken had. Toen ik de pagina met Loki had gevonden en begon te lezen kwam er een jongeman op mij toe die vroeg waar ik vandaan kwam, ik zei “Belanda” hij kwam naast me staan en begon mee te lezen, dat was eenvoudig want er was een grote oude tekening van Loki, al schreeuwend maakte hij bekend wat hij allemaal zag, waarbij hij zijn hand in het boekwerk legde, ik voelde me zeer gestoord en draaide me van hem weg. Opeens begon hij te schreeuwen dat voordat wij Loki wilde bekijken we ons eerst bij Bapak Raja moesten melden, zijn huis was daar, hij wees in een richting, te vinden. Ik keek naar mijn tukan ojeg die zich blijkbaar zeer ongemakkelijk voelde. Het kwam mij voor dat hij al eerder hier had staan praten toen ik naar het strand liep. Ik zei tegen de brutale jongeman dat ik niets in Loki te zoeken had, waarop hij weg liep. Hij was bij mij zeer onaangenaam overgekomen, het komt regelmatig voor dat je jezelf in de Molukken ergens moet melden als je iets wilt bezichtigen, het is mij meer dan eens overkomen dat ik door een grote groep mensen naar een Raja werd gebracht, als buitenstaander weet je natuurlijk niet waar zo een man verblijft. Ik stapte op de ojeg en zei dat we hier weg moesten, terug naar de hoofdweg. Ik fotografeerde nog twee kerkjes en daarna gingen we snel Loki uit, de tukang ojeg wilde niet eens bij een warung om iets te drinken te kopen stoppen, ik liet hem begaan. Ik vermoedde dat er iets was voorgevallen tussen hem en de mensen waarmee hij had staan te praten. Hij was Butonees en moslim en de bewoners van Loki waren Christenen, dat zou een oorzaak kunnen zijn. Al met al vond ik de paar mensen die ik in dit dorp had ontmoet zeer onvriendelijk, heel ongebruikelijk want in het algemeen zijn de mensen op Ambon en Seram zeer vriendelijk. Ik hield het maar op een incident.

Loki was voorheen een zeer sagorijk gebied en tevens het hoofdkwartier van de Ternataanse kimalaha Madjira. Hij was namens de sultan van Ternate gouverneur van Hoamoal, dat in naam onderhorig aan Ternate was. Madjira was in 1650 in opstand tegen de VOC gekomen, maar tegelijkertijd ook tegen zijn vorst die niet meer was dan een stroman van de VOC. Madjira was de ziel van het verzet en een zeer geduchte tegenstander van de VOC. De rechterhand van Madjira was admiraal Saidi die ook in Loki resideerde. Beide woonden hier in versterkte huizen bewapend met metalen vierponders. Het dorp Loki lag in die dagen in de bergen en was goed versterkt. Op de helling boven het dorp Loki waren versterkingen aangelegd, Madira woonde in de hoogste vesting. De Vlamingh had besloten in juni 1652 Loki te veroveren, daartoe werd op het strand de tijdelijke fort “Dwingeland” aangelegd. In de nacht van 27 juni 1652 werd Loki aangevallen, de VOC troepen trokken op aanwijzing van enige overlopers Loki binnen, ze maakten een omtrekkende beweging en vielen Loki bij verassing in de vroege ochtend van achter aan, De Vlaming deed persoonlijk aan deze aanval mee. Madjira wist met enkele getrouwen ternauwernood in zijn ondergoed te ontkomen.

We aanvaardden de terugweg naar Piru, ik zat als een zoutzak achterop de ojeg, mijn armen en hoofd verbrand, mijn achterwerk dat niet wist hoe het moest zitten, elke hobbel in de weg was voelbaar. Ik realiseerde me dat al die keren dat ik op Seram was geweest ik nog nooit in een auto had gezeten, ojeg en prahu, dat waren mijn vervoermiddelen op dit eiland. Als ik af en toe een spaarzame auto over de weg zag hobbelen dan prees ik mijzelf gelukkig dat ik deze tweewieler als vervoermiddel had gekozen. Na anderhalf uur reden we Piru binnen, ik liet me midden in het stadje af zetten, om nog wat te lopen en iets te gaan eten. Ik at hier twee maal per dag, want ´s avonds was het te donker om mijn verblijfplaats te verlaten er liep een onverlichte onverharde weg naar de hoofdstraat van Piru. Ik kocht op de terugweg twee biertjes, een fles water en een pak koekjes, zo haalde ik de volgende dag wel. Zeker het bier ging langzaam, want dat was niet koud, de koelkasten in Piru werkten alleen ´s avonds als er elektra geleverd werd.



De historische gegevens voor dit stuk zijn o.a. afkomstig uit “De Ambonse Eilanden onder de VOC” door G.E. Rumphius