31 augustus 2008

Aardrijkskunde in de praktijk

Sommige vakken die men vroeger reeds op de lagere school leerde kunnen op latere leeftijd nog steeds in de praktijk worden gebracht. Er zijn van die vakken

waarvan je vroeger helemaal niet het nut van inzag doch die later vreselijk van pas blijken te komen. Een van die vakken is aardrijkskunde. Ik heb daar tijdens reizen een hoop plezier van ondervonden. Vooral vanuit een vliegtuig boven bijvoorbeeld de Molukken is het leuk om te weten wat een atol is, of als je de doorbraken bij een meanderende rivier op Sumatra ziet dat je begrijpt hoe dat komt. Of je ziet vanuit de trein dat er op grijze gronden andere gewassen groeien dan op rode of je weg wordt versperd door aardverschuivingen die van een onbegroeide helling afkomen. Of je reist naar een plaatsje in de bergen waar het overdag koel is en ’s nachts koud, ook regent het er veel. Dat is allemaal aardrijkskunde in de praktijk. Tijdens de lessen vroeger werden er ook zaken geleerd die je allang vergeten bent, want die kan je zo op het internet opzoeken, als je ze belangrijk vindt. Bijvoorbeeld de inwonersaantallen van steden en landen, die veranderen eens in de zoveel jaar, want dan is er weer een miljoen inwoners bij gefokt. In mijn achterhoofd zit dat New York de grootste stad ter wereld is, of was het nou Tokio? Dat Amsterdam bijna een miljoen inwoners telde en Nederland reeds 11 miljoen en daarmee vol was. Iets anders dat erg vervelend was om te leren waren het aantal inwoners dat ergens per vierkante kilometer woont. Want wat heb je aan deze informatie? Dat aantal zal in een stad veel hoger wezen dan op het platteland. In een pool- of woestijngebied veel lager dan in een vlak landschap met vette klei.

Laatst zag ik op mijn favoriete forum dat iemand afgebekt werd door een van de “vaste jongens” door middel van een rekensommetje waarin de inwoners per vierkante kilometer werden misbruikt. Het gaat om de volgende passage:

Ja Guntur Nederland is inderdaad behoorlijk vol, en in Indonesië is inderdaad nog veel ruimte. Behalve op Java natuurlijk.

Nederland 41.528 vierkante kilometer , bevolking 16.428.000 inwoners.
Java 132.000 vierkante kilometer (ruim 3x Ned.), bevolking 114 miljoen inwoners.

Als Nederland de bevolkingsdichtheid van Java zou hebben dan zouden we hier ongeveer 38.000.000 inwoners hebben, dat is pas vol Guntur

Je zou denken, door de minzame wijze waarop hij aangesproken wordt: “Nou Guntur, steek die maar in je zak, je bent uitgeluld” Nou dat dacht ik eigenlijk niet. Bij het horen van de naam Guntur moet ik altijd denken aan Garut op West-Java, ik heb daar ooit gewoond en keek vanuit mijn huisje aldaar uit op de helling van de Gunung Guntur, op die vulkaan zag je gestolde lavastromen die overgebleven waren van een uitbarsting eind 19e eeuw, het leek of die stromen ineens gestold waren. Na 100 jaar kon je ze nog bewonderen en er groeide helemaal niets op. Guntur betekent donder en zou hij het maatje van Donar kunnen wezen. Met de cursief gedrukte gegevens die hier boven staan zouden wij het aantal inwoners per vierkante kilometer op Java en in Nederland kunnen uitrekenen. Even op Uw computer in de accessoires zoeken, daar zit een calculator, de rest wijst zich de weg vanzelf. We zouden ook op een andere manier kunnen vergelijken en daarmee aan tonen dat het vergelijken van Java en Nederland het vergelijken van appelen met eieren is. Omdat de schrijver van het gecursiveerde tot een getal van hogere waarde komt meent hij gelijk te hebben en daarmee punt uit. Daarvoor is deze simpele calculatie ook opgezet. Het forum waarvan ik het citaat heb geleend kenmerkt zich door een strijd van onwetenden en zij die de wijsheid in het bezit hebben, de Indonesië-wijsheid zogezegd. Iedereen die daar pas komt kijken, vormt een bedreiging en dient afgebekt te worden. Overigens Indonesië-wijsheid verkrijgt men door met een Indonesische vrouw te trouwen of naar Indonesië met vakantie te gaan en natuurlijk veel te googelen om te kijken wat anderen hebben beweerd. Daarbij komt een grote, in bedrijfskantines getrainde, mond ook zeer goed van pas. Hetgeen er in dit geval eigenlijk gedaan zou moeten worden is het vergelijken van een vierkante kilometer Java met een km² Nederland, daarbij laten we factoren als klimaat, grondgesteldheid en dergelijke even weg want zijn niet belangrijk voor onze vergelijking. Wat wel interessant is om te weten dat er grote delen van Java heel dun bevolkt zijn, bijvoorbeeld het uiterste westen en oosten, ook de zuidkust kent geen grote bevolkingdichtheid, uitgezonderd Midden Java tussen de steden Yogayakarta en Cilacap. De dun bevolkte gebieden zijn nogal onvruchtbaar en kennen veel “woeste gronden”. Als we op de kaart kijken dan zien we dat de bewoners van Java op een kluitje wonen, meest aan de noordkust, daar pantura (pantai utara) geheten. De grootste kluit woont in Jakarta, minstens evenveel als nu in Nederland, maar op een oppervlakte zo groot als de provincie Utrecht. Nou is het ook wel het geval in Nederland waar het grootste gedeelte van de bewoners in de Randstad wonen. Wat erg belangrijk is om te weten lijkt mij is het antwoord op de vraag : “Hoe gebruikt men een vierkante kilometer, en wat voor mensen gebruiken die km²”. Het eerst wat dan opvalt is dat de gemiddelde Javaan veel kleiner en magerder is dan de Nederlander en ze gemiddeld veel meer kinderen hebben, dus er passen veel meer Javanen dan Nederlanders op een vierkante kilometer. Dit zou eigenlijk een afdoende argument kunnen zijn om de auteur van bovenstaande stelling het zwijgen op te leggen, echter dat is onze bedoeling niet want wij zijn echte liefhebbers van de wijze van argumenteren op dat Mooinesië forum, die betweterij en het afhakken van koppen van hen die zij niet kennen. Het is daar zo belangrijk om te koketteren met kennis die geen kennis is. We gaan verder met de vergelijking van vierkante kilometers. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de woonruimte die een Javaan en een Nederlander gebruiken. In een kamer kunnen een heleboel Javanen, dezelfde ruimte zou slechts door 1 Nederlander bewoond worden want die laatste is nogal gesteld op zijn privacy. Twee Nederlanders in een kamertje van 3 x 2 meter geeft een relatie- of ander conflict, dat terwijl er 5 Javanen in perfecte harmonie (voor de buitenwereld) kunnen wonen. Kortom een Nederlander heeft veel meer woonruimte nodig dan een Javaan. Daar tegenover staat dat de woningen van Nederlanders vaak gestapeld zijn, een soort van wonen die voor de Javaan een afgrijzen is. Dan het aantal fietsen, brommers en auto’s. Bijna iedere Nederlander heeft wel een van deze, heel vaak al deze vervoermiddelen, die nemen ook ruimte in, niet alleen als vervoermiddel, maar daarvoor moet een hele infrastructuur opgezet worden en dat gaat allemaal van die vierkante kilometer af. Er zijn in NL zelfs speciale wegen voor fietsen, wegen waar de Javaan stinkend jaloers op zou wezen. In Java hebben de meeste gezinnen hoogstens een fiets of een brommertje, 1 voor het hele gezin. Nou staan er langs de trottoirs op Java vele kaki lima en andere tentachtige gevallen die allemaal openbare ruimte innemen, echter die zijn meestal op infrastructuur neergezet die voor andere doeleinden is bestemd. De plekken waar deze K5 staan zijn eigenlijk wandelgebied, doch de Javaan heeft een aangeboren hekel om zich per voet te verplaatsen. Dat brengt hem ertoe om allerlei bestemmingsplannen, voor zover deze er zijn, eigenhandig te wijzigen in eigen economisch voordeel.

Dat brengt mij op allerlei recreatieve voorzieningen en openbaar groen in Nederland, dat gaat ook weer van die vierkante kilometer af. De Javaan is niet zo een liefhebber van groen, als de Javaan een boom ziet dan denkt de boer aan de bladeren voor zijn geiten, de huisvrouw aan de takken om die als brandhout in de keuken te gebruiken zijn en de timmerman aan het hout dat zo een boom op kan leveren, alle drie zien ze er het liefste de bijl, of beter gezegd de kettingzaag in. Hoewel Java bekend staat als een groen eiland is Nederland per vierkante kilometer groener. Aan de andere kant is het groen op Java intenser. Als we kijken naar het openbare groen in de beide hoofdsteden Jakarta en Amsterdam, dan wint de laatste stad het met vlag en oranje wimpel. We spreken hier wel in de zomer. In Jakarta is er nauwelijks openbaar groen te vinden, alles is daar vervangen door beton voor kantoren en winkelcentra, die laatste worden bij voorkeur gebouwd op plekken waar het ooit groen was. Verder staan er in Jakarta wijken, ik doel hier op de “shanty towns” om maar eens een vreemd Engels woord te gebruiken, zeg gerust maar "sloppenwijken", daar wonen mensen in huisjes van triplex en blik, vaak van meer dan een etage, bij voorkeur langs rivieren vanwege de snelle afvoer van vuilnis, stront en pis. Op vele van die plekken is de bevolkingsdichtheid maar liefst 30.000 per km². Op zulke plekken is geen plaats voor bomen en niets van de eerder genoemde voorzieningen. Nou zijn ze op Java toch al meesters in het dicht bouwen van, vooral, stadscentra. Als we een foto’s van Javaanse steden van voor WO II kijken, dan zien we ruim opgezette steden met veel groen, woningen met grote erven, lanen met bomen. Het lijkt alsof dat er allemaal niet meer is, schijn bedriegt echter. Gaan wij met zo een oude foto in de hand kijken op locatie dan zien we dat oude gebouwen er vaak nog staan, maar dat de ruimte tussen deze bebouwing is dichtgebouwd en de bomen veelal verdwenen. In die jaren hadden vele wegen schaduwbomen, zodat je in je delman, andong of grobag niet in de felle zon hoefde te zitten. Dit waren vaak asem- of mahoniebomen. Er waren bupati of camat die deze bomen aanschouwden en besloten dat de weg verbeterd moest worden. Het eerst werden de bomen omgezaagd en het hout verkocht, het geld verdween in de zak van de beleidsmaker. Het resultaat was een kale weg, zonder bomen, laat staan geluidswerende schermen of vangrail. Zo kunnen we nog heel veel meer doen in het vergelijken van de ene vierkante kilometer met de andere, doch het is eigenlijk ondoenlijk om Indonesië met Nederland te vergelijken, het zijn twee totaal verschillende grootheden. Twee andere werelden waar heel veel zaken anders zijn, behalve dat er ook mensen wonen. Volgende keer ga ik wat dieper in op dierkunde les en wil ik enige aapachtigen die op fora schrijven met elkaar vergelijken. Want we weten allemaal “Dierkundeles had op school altijd het meest succes”

O nou ben ik iets vergeten en wel dat Nederland met 38.000.000 Javanen veel leger zou zijn dat met 14.000.000 Nederlanders en 3.000.000 medelanders. Wat wel een nadeel zou zijn dat het een smerig tering zooitje zou worden, overal vuilnis, alle eenden, reigers, waterhoentjes, zwanen, futen en ganzen opgegeten, bomen omgezaagd, verstikkende rook in de weilanden. Voortdurend klachten uit Duits- en Engeland. Kippen op het Damrak, gewekt worden door kraaiende hanen en blèrende moskeen. Een voordeel zou zijn dat de Indo's zich helemaal thuis zouden voelen. En wat nog voordeliger is dat wij heerlijk de ruimte zouden hebben en Java het mooiste eiland van de wereld worden zou. Ik denk dat het eerste dat aangepakt zou moeten worden de sloop van Jakarta is. Want als al die Jakartanen bij Si Dia in Amsterdam Noord gaan wonen is Jakarta als stad overbodig geworden. Nou vraag ik me wel af wat er met die pakweg 80.000.000 overblijvende Javanen moet gebeuren, transmigreren, in zee gooien, of gewoon door creatief boekhouden laten verdwijnen ?