01 september 2008

Een Sultan als president ?

Is een vraag die ik mijzelf regelmatig stel als ik weer eens over dit onderwerp lees op het internet of in de

krant. Een heleboel Indonesiers, vooral de Javanen onder hen, achten Sri Sultan Hamengku Buwono X een zeer geschikte kandidaat om president van Indonesie te worden, dat speelt al vanaf de presidentverkiezingen van 1999. Het is er echter nooit van gekomen dat de man zich kandidaat heeft gesteld. Ook met het oog op de presidentsverkiezingen van 2009 valt zijn naam meer dan eens, als kandidaat president of als vice-president, in het Indonesich Capres of Cawapres. Wat is die HB X eigenlijk voor een man? Allereerst kunnen we stellen dat hij bij zijn volk, de inwoners van de DIY (Daerah Istimewa Yogyakarta), zeer geliefd is. Nou is dat normaal voor een Sultan die door de Javanen toch gezien wordt als het middelpunt van de aarde waar alles om draait en de vertegenwoordiger van Allah op het aardse. Dan ben je automatisch geliefd, want het volk denkt aan zijn hachje en ga je niet de man die voor God op aarde speelt verketteren. De sultan is een prominent lid van de Golkar partij, maar of deze partij hem naar voren wil schuiven als kandidaat voor de hoogste functie, de “kursi nomor satu” is voorlopig nog een raadsel. Er zijn diverse vooraanstaande Golkarleden die als president van de R.I. gekozen willen worden. Allereerst de huidige vice-president Jusuf Kalla. Er zijn speculaties dat hij graag op stoel nummer 1 wil zitten, hij is ook de voorzitter van Golkar en door combinatie van zijn functies op papier waarschijnlijk de machtigste man van Indonesia. Dan was er Generaal Wiranto, was, want die vreesde dat hij na het electoraal debacle van 2004, toen hij in de voorronde reeds verloor, niet nog eens door Golkar als kandidaat genomineerd zou worden en heeft zijn eigen partij opgericht. Ook Akbar Tanjung, ex-voorzitter van Golkar en gepokt en gemazeld in het politieke bedrijf zou graag voor die belangrijkste stoel willen gaan, maar dan voor een andere partij dan Golkar, hij wacht op een aanbieding. Kalla en Tanjung hebben de makke dat ze beiden geen Javaan zijn en is het ongeschreven wet dat de president van de R.I. een Javaan moet zijn. Ook ex-generaal en schoonzoon van Soeharto, Prabowo Subianto is uit de Golkar gestapt om zijn presidentiele ambities proberen waar te maken. De concurrentie bij de grootste partij Golkar was dus enorm en zijn de bekendste leden een eigen tokootje begonnen om voor het hoogste ambt in de R.I. te strijden. Ex-militairen doen het goed in bestuurlijke functies, van de eerder genoemde figuren heeft alleen Jusuf Kalla ervaring als vice-president. Wiranto en Prabowo zijn militair, jendral purn. (gepensioneerde generaal) nog wel, altijd goed voor een hoge functie in de R.I., ik zou zeggen bijna een voorwaarde. Tanjung is politicus, zijn laatste functie was voorzitter van het parlement, de DPR.

Sri Sultan Hamenku Buwono X is een man met een inmiddels lange en goede staat van dienst, hij is zeer geliefd in het gebied waar hij niet alleen Sultan maar ook gouverneur is. Hij is sinds 7 maart 1989 sultan in de Daerah Istimewa Yogyakarta (DIY) en sinds 1998 tot heden gouverneur van hetzelfde gebied. Sinds 2003 met de andere vorst van Yogya Paku Alam IX als vice-gouverneur. Dit is geen van boven opgelegde combinatie maar deze is in 1998 spontaan gekozen door het volk, het volk eiste dat de sultan de opengevallen plaats van gouverneur van de DIY innam. Je kan dus wel stellen dat hij een uitgebreide bestuurlijke ervaring heeft. Zijn ambtstermijn loopt oktober a.s. af, dat komt dus goed uit. Hij kan deze en wil deze ook niet verlengen, zeer tot ongenoegen van zijn onderdanen, die hem het liefste zien als gouverneur voor het leven. Hij komt natuurlijk uit een koninklijke familie die weet wat besturen en boven onderdanen staan betekent. Dat kunnen er maar weinigen in Indonesie zeggen. Ja misschien Megawati vanwege haar vader, maar die kwam persoonlijk toch wel heel wat tekort, zeker aan opleiding. Nou die hindernis heeft de Sultan niet want hij heeft rechten gestudeerd aan de UGM. Ook zijn vader Hamengku Buwono IX was een legendarisch figuur, daarvoor gaan we even terug in de geschiedenis. Vlak voor WO II gingen er allerlei vorsten dood in Midden Java, zoals Paku Alam VII in 1937 en Paku Buwono X in 1939. Er werden met de Nederlanders harde onderhandelingen gevoerd vanwege de opvolging. PB X van Solo had meer dan 40 jaar geregeerd, maar nooit een opvolger aangewezen. Hij had 66 officiële kinderen, daarvan waren er twee die voor opvolging in aanmerking kwamen. De opvolger is door de Nederlanders bepaald, die kozen voor zwakke, gemakkelijk te beïnvloeden personen. Die opvolgers moesten een contract tekenen en deden zij daarbij afstand van bijna al hun macht, zij hadden geen keuze, de vorstenhuizen stonden helemaal onder de supervisie van het Nederlandse gouvernement. Hun rol werd teruggebracht tot een ceremoniële rol achter de muren van de kraton. In Yogya was de opvolger van Hamengku Buwono VIII al bekend, de zoon Hangabehi, die door de Nederlanders “Henkie” werd genoemd. Hij doorliep de HBS in Semarang en Bandung, in 1934 ging hij in Leiden rechten studeren. Hij deed in 1937 kandidaatsexamen, was actief op velerlei gebied en werd ook ontvangen door koningin Wilhelmina en prinses Juliana. Hij reisde veel in Europa, een man van de wereld dus. Hij was in september 1939 in Berlijn toen WO II uitbrak en kon daar de reacties van het volk zien. Hij werd door zijn vader terug geroepen vanwege de dreigende situatie in Europa, maar ook omdat de gezondheidstoestand van zijn vader hard achteruit ging. Op 18 oktober 1939 haalde HB VIII zijn zoon af in Tanjung Priok. De volgende dag overhandigde de vorst in Hotel des Indes aan zijn zoon de heilige kris Kyai Djaka Pitoeroen ter bevestiging van zijn troonopvolgerschap. Ze namen daarna de trein naar Yogya. In de trein kreeg de zwaar suikerzieke HB VIII een hartaanval en raakte in een coma. Toen de trein in de middag van 21 oktober het station Tugu in Yogya binnenliep kondigden zware donderslagen en felle bliksemflitsen een naderend onweer aan. Voor de bevolking, die in grote getale op het station de vorst wilde verwelkomen een slecht voorteken, de volgende dag overleed hij. Op 18 maart 1940 werd HB IX als Sultan gekroond, hij had net zo een contract met de Nederlanders getekend als PB X en PA VII gedaan hadden. Veel later, in 1984 gaf hij in een interview toe dat hij dit als een diepe vernedering had beschouwd. Hij had echter al in 1945 wraak genomen door in de oorlog met de Nederlanders onmiddellijk tezamen met Paku Alam VIII de zijde van de republiek te kiezen. Yogyakarta is toen van 1945 tot 1950 hoofdstad van Indonesië geweest. De president en vice-president Soekarno en Hatta hadden hun regering daar gevestigd. Als teken van dank werd Yogyakarta in 1950 een speciale status als Sultanaat verleend met HB IX in de functie als gouverneur voor het leven. Dit werd dus de Daereh Istemewa Yogyakarta. HB IX is onder Soeharto ook vice-president geweest en wel van 1973 tot 1978, daarvoor had hij een ministerspost bekleed. In 1978 trad hij af vanwege een conflict met Soeharto, maar gezondheidsredenen werden opgevoerd. In 1988 overleed hij in een ziekenhuis in de Verenigde Staten. Hij werd begraven in Imogiri en opgevolgd door zijn zoon de huidige sultan, de op 2 April 1946 geboren HB X.


Sri Sultan Hamengku Buwono X

Het blijkt dus wel dat zijn vader een zeer belangrijke rol in de jonge Republik Indonesia heeft gespeeld. De vader overlegde vaak met de regering die van 1945 en 1950 in Yogya zetelde en verrichte allerlei belangrijke diensten voor de republiek. Ook werkte HB IX samen met Soeharto toen het door de Nederlanders tijdens de 2e politionele actie veroverde Yogyakarta ineens 6 uur werd bezet door deze jonge en veelbelovende luitenant-kolonel met zijn troepen. Dit wapenfeit staat bekend onder de naam " Serangan Oemoem" en vond plaats op 1 maart 1949. De huidige sultan is momenteel 62 jaar, een mooie leeftijd om president te worden. Wij zullen vanaf deze plaats niet in het koffiedik van de Indonesische politiek gaan kijken. Echter als hij kandidaat gesteld zou worden dan maakt HB X een grote kans. Dat zal waarschijnlijk door allerlei gepensioneerde machtsgeile generaals, waaronder de huidige president SBY, voorkomen gaan worden. Die zullen denken dat is een leuke stemmentrekker als vice-president, die willen we wel, is nog bergengsi ook. Want stel je voor dat een Sultan president van de R.I. wordt, dan is de volgende stap misschien om van de R.I. een koninkrijk te maken of zelfs een keizerrijk, zoals het oude Mataram. De Sultan zou de figuur kunnen zijn die het gezicht van de R.I. drastisch zou kunnen veranderen. Hij heeft in de D.I.Y. vaak bewezen dat hij een man van gezag is, een man waarnaar geluisterd wordt. Hij zou de R.I. kunnen veranderen van de bananenrepubliek die het nu is, waar een kleine groep parlementsleden het voor het zeggen hebben en de staatskassen plunderen. Indonesië zou onder zijn leiding een internationaal gerespecteerd land kunnen worden. Indonesië zou eindelijk eens op de wereldkaart gezet worden als belangrijk land en niet het land van natuurrampen, de voortdurende vernietiging van unieke flora en fauna, corruptie, islamterrorisme en voortdurende economische problemen.