Londoh

11 september 2008: Jeroan laat z'n hond op Batam uit

Ik was aangenaam verrast om een verhaaltje van de Mooinesië Boss Jeroan over Batam aangekondigd te zien. Ik hecht altijd zeer veel waarde aan zijn opinie.

Waar andere mensen over na moeten denken, tot observatie overgaan, daar hoeft hij maar effies te kijken en weet in een gespleten seconde wat er aan de hand is. Zodra hij zijn afgetrokken blik heeft geworpen, rammelt hij effies op ze kibor en hebbie een verhaal, dat dan ter lezing aan zijn onderdanen wordt aangeboden, tweetalig, want Boss Jeroan richt zijn pijlen op de gehele wereld. Nou behoor ik niet tot zijn onderdanen, volgers noch discipelen maar een verhaal waar zijn naam onder staat sla ik niet gaarne over, er staat altijd wel iets in dat de wenkbrauwen doet fronsen of een luide schaterlach bij mij opwekt. Is het de manier van interessantdoenerij, het alwetende toontje of wat is dan het grote geheim achter zijn succesverhalen? De verhalen zijn zo imponerend dat er nauwelijks op wordt gereageerd, ook zijn onderdanen zijn na lezing vaak met stomheid geslagen. Ik heb net zijn laatste epos met de welluidende titel : Ramadan op Batam: Alles is dicht achter de kiezen. Zeg nou zelf als je zo een kop leest ken je toch nauwelijks wachten om te lezen. Al die Chinezen, Bataks en mensen uit Flores op Batam die hun zaken dichthouden omdat het Ramadhan is, al dat omzetverlies uit respect voor andersdenkenden is toch wel het bewijs van diepgravend medeleven dat de Almachtige Al bij andersgelovigen, door Al's volgelingen de ongelovigen genoemd, afdwingt.

Zelf ken ik Batam sinds 1990, ik ben er vaak geweest om even heen en weer naar Singapore te gaan om een nieuw stempeltje te halen in de tijd dat je bij aankomst nog 60 dagen gratis in je paspoort gestempeld kreeg. Ik ben van Batam ook regelmatig naar diverse bestemmingen op Sumatra gevlogen of heb over het water een bestemming bezocht. Met de boot naar Pekanbaru via Bengkalis bijvoorbeeld of van Batam naar Kuala Tungkal in provinsi Jambi. Avontuurlijke tochten toen vliegen in Indonesië nog een dure aangelegenheid was. Ik kan me nog een op zee klapperende houten “spetbot” tussen Selatpanjang en Batam herinneren die mij angsten deed uitstaan, de gehele tocht heb ik met samengeknepen billen stil gezeten. De helften weken van elkaar af als de bodem van de houten boot met een klap weer eens keihard een hoge golf raakte. Echter varen in de Riau archipel is een belevenis van de eerste orde. Het volk leeft hier al sinds mensenheugenis van en op het water, voorname bronnen van inkomsten zijn nog altijd zeeroof en smokkel, zo verdiend men zijn rijst al honderden jaren. De Straat van Malakka is een der drukst bevaren en belangrijkste zeestraten ter wereld. Van oudsher de snelweg van de oude wereld tussen het Chinese en het Indiaas/Arabische continent. Ik kan me de luchthaven van Batam begin 90’er jaren nog herinneren, een verzameling houten gebouwen. De huidige luchthaven “Hang Nadim” is in 1995 geopend, en was toen zijn tijd ver vooruit. Het was in die jaren zeer rustig op de airport, dat is inmiddels een drukte van belang geworden. Anno 2008 is het bijna een straf om vanaf Batam te vliegen vanwege de overvolle wachtruimten, het komt regelmatig voor dat men daar staande op zijn vlucht moet wachten. In de ‘90’er jaren was het eiland zelf leeg, je had Nagoya als stad, hier en daar een kampung, de industriegebieden en vooral veel bos. In die jaren stond Batam nog onder curatele van B.J. Habibi, het eiland was echt zijn troetelkind. Batam was schoon, Batam was leeg, Batam was ook duur, althans duurder dan vele andere delen van Indonesië. De taxi’s waren zwart-gele Toyata Crowns ex-Singapore. Batam was bestemd om een vrijhandelszone te worden, en er een tweede Singapore te gaan vestigen. Habibie had daar zijn ziel en zaligheid in gestoken. In 1970 was Batam een leeg eiland, waar wat vissers woonden en aanlegden verder gebeurde er niets. Toen liet Habibi zijn oog erop vallen en kwamen er grootse plannen die ook vanaf 1980 daadwerkelijk uitgevoerd werden. Voor Batam werd er een speciaal bestuurslichaam ingesteld, de Otorita Batam. Er kwamen gebieden waar er fabrieken gesticht werden, men voerde arbeidskrachten vanuit Sumatra en Java in, die in asrama’s dichtbij de fabrieken werden ondergebracht. Nadat de crisis eind 90’er jaren uitbrak, waardoor er grote veranderingen in Indonesië plaats gingen vinden is Batam mee gaan veranderen. Veel Chinezen uit Jakarta en Solo zijn na de rellen en brandstichtingen naar Batam gevlucht om daar een handeltje op te zetten. Er kwamen niet alleen Chinezen, maar ook Indonesiërs vanuit de gehele archipel trokken naar Batam om hun geluk te beproeven. Vanaf 2000 is het beeld van Batam heel snel veranderd. Het werd er steeds drukker. De tijden dat je nauwelijks een auto tegenkwam zijn voorbij en als je die tegenkwam was dat een andere zwart gele Toyota Crown. Er is ontzettend veel bijgebouwd, overal zijn shanty towns onstaan waar de allergewoonste man woont, vaak illegaal. Van het bos is weinig meer over, als men Batam bij aankomst vanuit de lucht bekijkt is het een dicht bevolkt eiland geworden. Er is veel verkeer, vooral taxi’s en ojeg, die maken misschien 50% van het totale gemotoriseerde verkeer uit.

In de jaren 90 stonden er enige houten keten bij Sekupang, dat was de terminal ferry, er waren twee gedeelten domestic en internasional. Er voeren slechts een paar boten per dag. Die boten waren nieuw en ultramodern. Op een gegeven moment werd deze terminal vervangen door een modern gebouw, het bleef echter kleinschalig, de schoenpoetsers poetsten ook in het nieuwe onderkomen. Echter voor de terminal verschenen zeer agressieve calo vaak Bataks en mensen uit Flores die passagiers vastgrepen en in taxi’s propten. Dat waren de eerste tekenen dat Batam veranderde, die verandering zou steeds sneller gaan, vandaag de dag is Batam een druk eiland geworden. Hoewel de terminals bij Sekupang en Batu Ampar nog open zijn varen de meeste ferry’s tegenwoordig vanaf het vrij nieuwe Batam Centre, een modern gebouw, met daar omheen kantoren en shopping centra. Er zijn een paar afvaarten per uur en tegenwoordig zijn de schepen vaak vol, iets dat voorheen alleen op feestdagen en tijdens vakanties voorkwam en dan nog slechts bijnas vol. De ferry’s naar Singapore passeren het gigantische project “Coastarina” waar peperdure huizen gebouwd gaan worden. In 45 minuten brengt de ferry je naar Singapore, de haven is gevestigd onder het WTC aldaar. Er zijn enkele kades voor ferry’s ingericht, in deze haven meren ook gigantische cruiseschepen. De ferryhaven is vaak zo druk dat er op het water gewacht moet worden, als er dan eindelijk gemeerd kan worden is het zaak om zo snel mogelijk bij de “immigration” te komen, want de wachttijden daar kunnen oplopen tot 1,5 uur. De terminal voor de aankomende passagiers is duidelijk te klein. Het lijkt wel alsof dit aankomstpunt voor Singapore niet belangrijk is, mijn vermoeden is dat men toeristen liever via de luchthaven ziet komen en gaan. Op de luchthaven krijgt een toerist de betaalde BTW (VAT) op in Singapore gekochte goederen terug, mits men daarvoor een speciaal bonnetje kan overleggen, op de ferry erminal is hier geen sprake van. Omgekeerd is het op Batam Centre bij aankomst een stuk rustiger, afgezien van feestdagen en vakanties in Indonesië zowel als in Singapore. Er zijn overigens ook ferry's naar Johore in Malaysia tegenwoordig.

Ik begon vol goede moed het verhaal over Batam van de hand van Jeroan te lezen. Er druipt zoveel Mooinesië deskundigheid van deze jongeman af dat het bijna lijkt alsof zijn woord de wet vertegenwoordigd. Helaas viel hij voor mij al snel door de mand. Het begint, ik zou bijna zeggen uiteraard, met de Islam, een stokpaardje van de Boss, bijna altijd wordt het woord “radicaal” in een adem met de Islam genoemd, terwijl nog geen 0,01% van de Indonesische moslims radicale denkbeelden nastreeft. Nou is het wel zo dat een groot deel van de inwoners van Batam uit Sumatranen, met name inwoners van West Sumatra, Padangers, betreft, en die zijn in het algemeen iets rechter in de leer dan bijvoorbeeld de Javaan. Echter de meeste radicalen zijn vreemd genoeg uit Midden-Java afkomstig een plaats waar de beleving van de Islam het meest gematigd in Indonesië is. Het betreffen echter persoonlijke gedachten van de Boss, hij is vrij om dit te denken, hij is Nederlander en die houden er, als vrijdenkende natie, graag dit soort intolerante ideeën op na, vaak lijkt het wel of ze sidderend in hun bed liggen af te wachten tot de wereld overstroomt word door gewelddadige bebaarde mannen in woestijnkleding gehuld en tulbanden op het hoofd. Die gewapend met kromzwaarden iedere kafir, vrouwen en kinderen incluis op bloedige wijze een kopje kleiner maken. Het volgende citaat geeft er echter blijk van dat onze Boss zich toch heel slecht heeft geïnformeerd alvorens hij zijn verhaaltje schreef of op zijn minst een heel groot vuiltje in beide ogen had. Hier het stukje in kwestie:

“Hoewel Batam totaal geen toeristische bestemming is, er komen hier doorgaans 'expats' om enkele weken tot maanden te werken, een flinke hand vol Singaporeanen en daarmee heb je het eigenlijk wel gehad hier. Er is ook niets voor toeristen, dus al snel eindig je dan in een van de barretjes in het uitgaansdistrict van Nagoya, beter bekend als 'Kampung Bule', vanwege de vele buitenlanders die er hun vertier zoeken”

Ik vraag me af hoe iemand dit kan beweren, ik denk dan zeker op een rustige dag aangekomen en dan hersenloos maar meteen conclusies trekken. Waarschijnlijk hoeft onze Jeroan zijn beweringen niet te checken, hij is eigenaar van de grootste site op Mooinesie-gebied dan heb je al een naam. Het zou ook kunnen dat hij het slachtoffer is van geestelijke afstomping, een kwaal die iedereen die langer dan een jaar in Indonesië verblijft gaat treffen. Als je voortdurend tussen mensen verkeerd die om de kleinste kleinigheden het uitschudden van de lach, de godganse dag slap lopen te ouwehoeren over triviale onderwerpen, waarvan het belangrijkste geld is met als goede tweede religie. Als je er niet op toegespitst bent om jezelf van juiste informatie te voorzien, je niet teveel omgaat om mensen die over niets praten en om nog minder in lachen uitbarsten dan stomp je af met als gevolg een indolente houding. Het woord indolent is niet voor niets afgeleid van het woord Indonesië. ;-) Onze Boss geeft zelf toe aan deze geestelijke achteruitgang, het meeste dat hij op zijn site plaatst is domweg gekopieerd, als dit uit het Engels gebeurd dan wordt zo een stukje even door de vertaalmachine gehaald en met fouten en al op de site geplaatst, de onderdanen pikken het toch wel. Kritiek is ten enenmale verboden aldaar op straffe van verbanning, zoals een rechtgeaarde dictatuur betaamt. Het is echter maar zeer de vraag of men deze berichten leest, ze staan ook gewoon in de krant. Verder de ziekelijke voorkeur van de Boss voor ongelukken en rampen zoals aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, overstromingen het liefst met veel slachtoffers en radicale islam maakt dat het geboden pakket “nieuwsvoorziening “ een zeer eenzijdig en onwerkelijk beeld van de Indonesische republiek geeft. Ik wil het tegenovergestelde beweren van wat de Mooinesië baas in zijn verhaal vertelt en wel dat Batam één van de belangrijkste toegangspoorten voor buitenlandse toeristen die Indonesië willen bezoeken is. Bekijken we de site van het ministerie van toerisme dan heeft Batam in 2007 maar liefst 1,2 buitenlandse bezoekers kunnen verwelkomen, dat is de derde plaats in Indonesië voor wat betreft aankomsten. Het totaal aan buitenlanders dat indonesie bezocht in 2007 was 5.505.759 personen. Een snelle rekensom leert dat dit bijna 25% van alle toeristen is die Indonesië binnen komen. “Er is ook niets voor toeristen” zegt Jeroan. Singaporezen denken daar in zeer grote getale geheel anders over, die komen één of meerder dagen naar Batam er zijn resorts en golfbanen, maar de toesristen zijn bijna allemaal mannen en komen voor de meisjes, de drank en het eten dit alles is veel goedkoper dan in Singapore. Prostitutie is in Singapore officieel verboden en alles wat verboden is daar wordt in Singapore zeer strikt de hand aan gehouden. Batam is in Indonesië het centrum van de vrouwenhandel, meisjes worden onder valse voorwendselen uit geheel Indonesië weggeplukt om onder dwang op Batam in massagesalons en karaokebars geld voor hun eigenaren te verdienen. Vreemd dat die Jeroan er geen blijk van geeft hier ooit over gehoord te hebben.

Dan een omschrijving van een lege bar omdat het Ramadhan is, ja natuurlijk is die leeg, is dat zo vreemd om dat te moeten constateren? Alsof iemand op zondag in een kerk komt en het zit daar bvol gelovigen, in Nederland verbazingwekkend, in Indonesië de gewoonste zaak ter wereld. De eerste dagen van de Ramadhan zijn de moeilijkste, na een week tot tien dagen wordt ook het vasten een routine. Er zijn moslims die aan het einde van de Ramadhan denken dat ze de rest van hun leven kunnen vasten. Die Jeroan die naar Batam was gekomen om zijn hondje uit te laten, zit daar in een treurig decor van een stille bar tegen zijn hondje te praten. “Zoet maar jochie nog effies, Baasie moet nu drinkies doen straks gaan we effies plassie en krijg je nog iets van het baasie, maar nu AF!!!. Ook vraagt het baasie zich van alles af : “Ik doe niet mee aan de Ramadan, respecteer mensen die het wel doen, maar vraag me soms toch af waarom alle mogelijke verleidingen zo veel mogelijk verstopt moeten worden.” Van iemand die zwaar anti-islam is verwacht niemand dat hij aan de vasten meedoet ook liggen traditioneel de meeste verleidingen in dit leven verborgen want anders zijn het geen verleidingen.

Bier drinken in een bar heb ik nauwelijks in al die keren dat ik op Batam ben geweest, dat zijn er zeker 40, gedaan. Batam is voor mij een transitpunt, soms blijf ik daar overnachten omdat ik op een vlucht moet wachten, of te laat aankom voor de ferry. Soms verblijf ik op Batam en ga in een dag heen en weer naar Singapore. Ik kom al jaren in een redelijk goed hotel met restaurants en winkels in de zeer nabije omgeving. Op Batam eet ik meestal nasi Padang met ikan, daar zit vaak daun pepaya bij, want daun singkong is daar schaars, daun pepaya is een favoriet bij mij mits het juiste, dat is een niet al te bitter, blad is gekozen. Er is ook goede Hainan Chicken rice verkrijgbaar is. Een paar blikkies Tiger bier voor in de koelkast en een goed boek doen de rest in afwachting. Bij dit soort gelegenheden kan ik gerust 12 uur slapen, als de kamer goed donker is, lekker onder de deken met de AC op een graadje of 20, net een dagje winter.