24 mei 2008

Een dagje naar...Juwangi & Gundih (II)

We bereikten de grens tussen de kabupaten Boyolali en Grobogan, het asfalt hield abrupt op, de wegen veranderden in iets waar het zelfs met een 4-wheeldrive moeilijk zou zijn om je te verplaatsen. Het was gelukkig droog, hoewel het de avond van tevoren enigszins geregend had, dat was mijn geluk, want daarom was het niet stoffig. Aan de wegen was te zien dat de verschillen in prioriteiten die kabupaten stellen kunnen zeer groot zijn, een tekort aan geld ook.

De rit werd een hevig gehobbel en het zoeken van het juiste pad, ook was de weg erg hard voelbaar, ze was van kalksteen gemaakt. Af en toe werd er gestopt voor een plaatje. Ik zag veel mooi oranje gekleurde maïs nog op de velden staan en te drogen liggen voor de huizen. De boeren bewerkten de grond hier niet met een pacul maar met een drietand. Het was niet van die vette roodbruine tot oker gekleurde vulkanische klei die je in de meeste delen van Java ziet, maar mooie zwarte rulle losse grond. Ook schijnt de grond hier uiterst geschikt te zijn voor tabak als tweede gewas, d.w.z. na de rijstoogst. Rijst wordt in het natte seizoen geplant, daarna komen hier andere gewassen aan de beurt vanwege het ontbreken van irrigatie. En overal de huizen van teakhout terwijl er weinig teakbos is te zien, waarschijnlijk moet men die in hogere gebieden zoeken. Hoewel laatst hoorde ik van een gepensioneerde spoorwegbeambte dat het gebied langs de spoorlijn al jaren "gundul" dat is "kaal" was, voorheen waren er hier dichte bossen. Ik geloof zelf ook wel een beetje dat er veel mooi teak verdwenen is. Teak waaraan honderden jaren is gewerkt. Hoeveel generaties Nederlanders hebben niet hun ziel en zaligheid in de djatibossen gestopt. Dat werk ging op vader en zoon en was zeer gespecialiseerd. Die bomen hebben allerlei bewerkingen en onderhoud nodig eer zij geoogst kunnen worden. Er moeten immense teakbomen zijn geweest, van honderden jaren oud. Wel 40 meter hoog en met diameters van meer dan twee meter. De gemiddelde teakboom tegenwoordig is zo een 9 - 11 meter hoog met een doorsnede van 0,9 - 1,5 meter. Ook zie je snelgroeiende teakstekken aangeboden, "jati super". Ik hoor vaak dat er meubels van "te jong" teak worden gemaakt. Ik weet uit ervaring dat er oude tafels zijn met een blad uit 'n stuk (satu papan) en dat kan wel 1,5 meter of meer zijn. Ook zie je enorm dikke kozijnen in oude Chineze huizen, dan spreek ik van een centimeter of 30. Waar zal al dat mooie teak gebleven zijn ? Ik kan me voorstellen dat er in de jaren dat Soekarno president was er flink in de bossen gehakt is voor contant geld. De bomen stonden klaar en dat is een verleiding die de Indonesiër moeilijk kan weerstaan, voor contanten doen ze alles, helaas.

De Nederlanders moeten erg blij geweest zijn toen zij bij hun komst uitgestrekte teakbossen in Midden-Java aantroffen. Teakhout is een van de mooiste houtsoorten om als timmerhout te gebruiken en dat hadden de Nederlanders nou net nodig om hun schepen te repareren en gebouwen neer te zetten. Ze zijn al snel met het exploiteren van deze bossen begonnen. Oorspronkelijk komt de djatiboom uit India. Zij groeit echter sinds de 2e eeuw na Chr. op Java, waarschijnlijk oorspronkelijk als heilige boom bij de tempels, maar later aangeplant als gebruikshout. Deze boom groeit op plaatsen waar geen sawa zijn, de kalkrijke gronden in het noordoosten van Midden Java zijn uitermate geschikt voor de teelt van deze bomen. Eigenlijk geeft een djatibos in het droge seizoen een zeer deprimerende indruk, als de bladeren afgevallen zijn wordt de grond en het daarop groeiende onkruid in brand gestoken. Zodoende lijkt het een heel lelijk bos in late herfsttooi in de gematigde klimaatzone, een verzameling kale en deprimerende stammen. Niet alleen de huizen zijn van teak, ook zag ik villa's van deze houtsoort, scholen en andere openbare gebouwen. Die huizen zijn lang niet allemaal van vroeger, zij worden zog steeds zo gebouwd zoals zij reeds honderden jaren worden gebouwd, alleen tegenwoordig met ramen waarin glas zit, vroeger waren dat luiken. of helemaal niets.

Wat verder opvalt zijn de vele koeien, van de witte soort dat een beetje op de Indiase zeboe lijkt. Deze koeien zien er heel rielekst uit, misschien wel nazaten van heilige koeien. Trekossen heb ik niet gezien, ooit vanuit de trein een ploegende boer met twee koeien voor zijn ploeg. In deze buurt worden wel delman (paard en tweewielige wagen) voor vervoer van vooral passagiers gebruikt. Eigenlijk vond ik het landschap erg eentonig. Nou is dat toch zo op Midden en Oost Java, het landschap is vlak met weinig variatie in begroeiing. Wat dat betreft is West Java toch het mooiste deel van het eiland met zijn woeste bergen. De rest van Java wordt mooi als er een vulkaan in het landschap verschijnt. Ik had voor een route gekozen die af en toe langs de spoorlijn kwam. De eerste stop was Jetis, er is daar een halte die niet meer wordt gebruikt en het stationnetje staat in te storten. Hier moet ook ergens de halte Jambean zijn, welke ik diverse malen heb gezien omdat er een seinpaal staat waar de trein soms voor moet stoppen. Na Jetis gingen we op weg naar het station van Karangsono. Het oude stationspleintje is een volleybalveld geworden en de dienstwoning bij het station staat op instorten. Na dit station zijn we verder gegaan naar het stuwmeer Kedungombo en de kali Serang. Daar staat een elektrische centrale die stroom met waterkracht opwekt, de PLTA Sidorejo. Altijd een mooi gezicht zo een niet vervuilende en vrij geruisloze centrale. Hoewel het stromende water geruisloos? Daarna gingen we op weg naar Gundih, de weg was af en toe goed, waarschijnlijk door de elektriciteits centrale betaald, hoogst eigenaardig is dat er stukken goed zijn, maar daartussen vreselijke gedeeltes. Toen we op een gegeven moment onder de bomen reden en de gaten slecht te zien waren tussen de zwarte schaduwen reed de ojeg door een diep gat, en ik voelde mijn ruggengraat van onderen af in mijn hersens steken, ik vreesde even dat er iets fout was gegaan. Ik had het gevoel alsof er met stroom iet was gedaan, gelukkig duurde dat eventjes. Gundih heeft iets van een stad weg, er zijn diverse kantoren van Perum Perhutani, het staatsbosbedrijf van Indonesië. Het mooist in Gundih is het grote station, in Gundih splitst de lijn zich richting Purwodadi. Voor het station kocht ik wat te drinken en nam afscheid van mijn ojeg, ik betaalde 40.000 Rp en die werden in tevredenheid aangenomen. Ik bekeek daarna het station, met zijn fantastisch mooie klokken, maakte wat praatjes met het personeel dat aan het uitrusten was, een bezigheid waarmee beambten vaak bezig zijn, je zou bijna zeggen dat dit hun werk was. Volgens een groot bord op het station ligt Gundih 42 kilometer van Solobalapan en 67 kilometers van Semarang. Er zijn bij het station twee locomotievendepots, waarvan er een binnenkort instort. Na het station richting Semarang zijn er twee bruggen die over de heldere rivier de Serang aldaar lopen. Er waren wat mensen die om sigaretten bedelden, maar helaas ik rook niet meer en ga ook niet voor de gelegenheid met sigaretten op zak rond lopen, want wie weet kom ik in de verleiding. Het liep tegen twaalf uur, ik had die dag nog niet gegeten en ik rammelde van de honger, ik ging op zoek en vond een eethuis waar ik rijst met bandeng goreng, daun pepaya tumis en es teh manis erbij at. Het jonge meisje dat mij bediend had vroeg of ik haar knap vond. "Hebben jullie geen spiegels hier?", vroeg ik. "Natuurlijk ben je mooi, net als je collega" Ik vond dit typisch een vraag dat uit een Javaans mondje moest komen, veel TV gekeken en maar dromen. Toen ik lachend afrekende kostte mij dat slechts 5000 Rupiah, de prijzen waren hier laag. Dat had ik al op station Telawa gemerkt waar de kopi manis 1000 Rp kostte. Ik liep naar buiten en ging langs de weg staan op een bus wachten. Die kwam na een minuut of 10 en stapte ik op de bus die mij voor 7000 Rp naar de terminal van Solo bracht.

Volgende week wil ik nog een dagje naar Kedungjati, ik ben verleden jaar langs stasiun Kalioso geweest, nog een paar dagen dan ken ik de spoorweg Solo - Semarang wel (een beetje). Vast nog meer over Jati en Spoorwegen want ik krijg de smaak te pakken.

PS Teak, djati en jati = allemaal hetzelfde.



Zo waren de meeste wegen tussen Juwangi en Gundih


De zij-ingang naar de wachtkamer van stasiun Gundih


De klok op station Gundih is heel bijzonder, aan de andere kant van het stationsgebouw hangt nog zo een klok. Het geheel wordt aangedreven door een klok die binnen in het kantoor staat. Helaas heb ik het merk van de klok niet op de foto. Overigens het golfplatendak van de perronoverkapping is nog origineel.


Dit is het depot lokomotip van Gundih, nog even en dan stort het in, de dakpannen zijn al bijna allemaal verdwenen, binnen heersen de zwaluwen.