Londoh

09 november: Een dagje naar…Pare (I)

Tijdens mijn zakelijke bezoek aan Kediri had ik een ochtendje uitgetrokken om naar Pare te gaan, ongeveer 30 kilometer N.O. van Kediri verwijderd. Ik was van

plan daar twee Candi uit de Majapahit periode te bezoeken n.l. Candi Surowono en Candi Tegowangi. Ik nam daarom ’s morgens om 7 uur de bus vanuit Kediri, eerst naar de terminal en daar een tijdje gewacht op de bus naar Pare. Eenmaal in de bus zittend werd ik door een jongeman die voor mij zat in het Engels aangesproken, meestal ben ik hier geen liefhebber van, want men wil zijn Engels dat op school is geleerd op de westerling uitproberen, maar men is daar tegelijkertijd meestal te “malu” voor. Doch deze jongeman bleek zeer doortastend en probeerde echt zijn best te doen, zijn Engels kwam er goed uit, dus deed ik lekker mee, af en toe wat bahasa Indonesia gebruikend. De bus stopte ergens in een kampung met veel reclame voor cursussen Engels. De jongeman vertelde mij dat dit de "Kampung Bahasa Inggris" was. Hier werden ontzettend veel cursussen Engels gegeven, waarvan gezegd werd dat ze goedkoop waren, dat is altijd een belangrijke factor in Indonesië, veel belangrijker dan kwaliteit. De kampung heet Tulung Rejo (Pare, Kediri). Niet lang daarna kwamen we op de totaal lege busterminal van Pare aan, ik nam afscheid van de jongeman, die uit Rembang kwam en in Kediri iets met Islam studeerde. Ik had aangenaam met hem gekletst, een schrander persoon met genoeg branie om zijn geleerde Engels te gebruiken waar het voor bedoeld is n.l. communiceren. Hij had me verteld dat ik de tweede buitenlander was waar hij ooit mee sprak, de vorige keer was tijdens een bezoek aan de Borobodur. Ik heb persoonlijk nogal een hekel aan de houding van veel jongeren die op je af komen zogenaamd om Engels te spreken maar na 4 woorden al dichtklappen. Het is voor een Javaan een grote schande om een fout te maken, daarom is het beter te zwijgen, ik weet nooit wat ik me daarbij voor moet stellen, Engels spreken en tegelijkertijd zwijgen. Als iemand Engels met mij wil spreken zeg ik altijd dat ik geen Engelsman ben (maaf, aku bukan orang Inggris), ze in stomme verbazing achterlatend, want volgens hen spreekt iedere bule Engels. Ik wil ook niet gaan beweren dat ze dom zijn, hoewel men wel geneigd is dat te denken, maar je moet natuurlijk geen westerse maatstaven aan gaan leggen. Ze zijn meesters in het rippen, allerlei zaken repareren op een manier die bijna niets kost zijn ze ook goed in, leven als een miljonair met bijna geen geld en zo zijn er nog veel meer zaken. Ik stapte de bus uit op zoek naar een ojeg. De persoon die net daarvoor te kleine sawo op de bus te koop aanbood, bleek ook tukang ojeg te zijn toen hij mijn bestemming Candi Surowono hoorde. Hij noemde zelfs ook Candi Tegowangi en wist ik dat ik deze twee candi in een rit zou kunnen bekijken. We liepen naar een warung waar ik een helm kreeg aangeboden, die ik prompt weigerde, want daar moest ik met mijn hele hoofd in. Niet zo lekker als ik ook nog eens een fotootje vanaf de ojeg wilde schieten, iets dat ik soms graag doe.

We gingen op weg. Voor mij is een ritje langs de landelijke wegen op Oost-Java altijd iets feestelijks, omdat ik het daar mooi vind, het lijkt mij daar het echte Javaanse leven toe, boeren op het veld, of op de fiets op weg met grote groene bossen van het een of ander aan de fiets vastgebonden, de vervaarlijk uitziende sikkel in de hand fietsend langs eindeloze door bomen omzoomde wegen die van sawa naar sawa, langs velden tebu (suikerriet) nergens naar toe lijken te leiden het enige wat ze doen is soortgelijke wegen kruizen. Overal is het even vredig, het leven zoals dat al duizenden jaren wordt geleefd, daar veranderen zelfs de motorfietsjes niets aan. We kwamen bij een hek waarop “Surowono” stond, zomaar aan de rand van een soort hoofdstraat. Er zaten twee mannen in een kantoortje bij de ingang, lachend en wezen op een boek. Ik schreef mijn naam en adres in het boek, het doel van mijn bezoek “turis” . Ik had de pen nog niet neergelegd of er werd een gebaar dat op “nu mag U betalen” leek, gemaakt. Ik gaf een biljet van 10.000 Rp. ging naar buiten en had het hele terrein voor mijzelf.

“De Candi Surowono wordt door de mensen hier de Bloral tempel genoemd. Waarschijnlijk is de oude naam voor deze candi Surabhana. Als dit juist is dan heeft de kroning van koning Wengker hier ooit plaatsgevonden. Deze koning stierf in 1388 AD. De Candi Surowono werd 12 jaar na de Cradha ceremonie gebouwd. De tempel is 7.80 meter lang en even breed, 4,72 hoog. Wat er over is is de onderkant, het dak is verdwenen. Het bovenste gedeelte is van andesiet steen vervaardigd. De fundering is van baksteen en zit 30 cm onder de grond. Zoals de meeste tempels in Oost Java is deze op het westen gericht. Op de hoeken van de tempel zitten hurkende reuzen met hun handen omhoog. Aan elke zijde zijn er zeven panelen. De middelste is de grootste. Op alle panelen zijn er dieren te zien, zoals koeien, krokodillen, vogels, krabben, een tijger, een fazant, een slang met een vogel, een vierbenig dier dat op een kikvors lijkt, een hond met een blaaspijp. Er is een paneel met de Arjunawiwaha gelijkenis. Er zijn reliëfs waarop Arjuna met zijn volgelingen te zien is en de wilde zwijnen die door de pijlen van Arjuna zijn geraakt. Voor de zwijnen staat Shiva met in zijn linkerhand een boog. Er zijn kleinere reliëfs die het verhaal van Bubuksan vertellen….”

Wat hierboven staat is een gedeeltelijke vertaling van een groot bord dat bij de ingang naast het kantoortje staat, als je dat leest voordat je naar de tempel gaat ben je het ter plekke aangekomen al vergeten, als je van de tempel terugkomt hetzelfde. Het zou misschien een goede raad zijn om in het kantoortje een paar fotokopietjes in stock te hebben waar de gulle toerist een uitleg mee kan krijgen, zodat hij begrijpt waar het allemaal over gaat. Het is tenslotte “Visit Indonesia Year 2008”, maar van service voor de turis is geen sprake, wel van brede glimlachen die aan een verplichting tot het betalen van geld doen denken. Niet dat het laatste zo erg is, maar waar is dat kleine stapje om de toerist te laten weten dat er aan meer dan alleen zijn geld wordt gedacht. Overigens heb ik bovenstaande tekst gewoon van het bord vertaald, ik begrijp er verder niets van, dus ik neem aan de lezer ook niet, neemt mij niet kwalijk.

Uit een andere bron weet ik dat de tempelreliëfs scènes uit Arjunawiwaha voorstellen waarin nimfen Arjuna trachten te verleiden als hij aan het mediteren is. Verder het verhaal van Sri Tanjung, een verhaal over een vrouw die vermoord wordt vanwege overspel en Bubuksa-Gagangaking, het verhaal van twee broers de een Hindoe de andere Boeddhist die een competitie houden wie zich het “heiligst” kan gedragen.



Hieronder drie panelen die ik heb gefotografeerd. Ik vind dit soort taferelen altijd schitterend om naar te kijken. Ik kijk dan naar het Java van de 14e eeuw en denk dan “Jongens jullie zijn er niet op vooruit gegaan. Dit is van zeer hoge artistieke kwaliteit, vandaag de dag maken jullie toch alleen maar rotzooi." Door de komst van de islam mochten ze geen menselijke figuren meer afbeelden. Dat heeft ook niet geleid tot andere kunstvormen. Ja de batik heeft zich verder ontwikkeld, maar is door moderne druktechnieken te duur geworden. Trouwens wat ze op Java op dat gebied doen is het herhalen van oude patronen. Er is geen sprake van echt een nieuwe ontwikkeling zoals bijvoorbeeld op gang werd gebracht omstreeks 1900 door die Mevrouw Van Zuylen in Pekalongan. Zij was een Nederlandse vrouw van een bestuursambtenaar die iets omhanden wilde hebben en een kleurenrevolutie in batikland teweeg bracht.