Londoh

29 december: Musium Angkasa - Yogya (II)

Ik mocht dus met toestemming van hogerhand voordringen, iets dat ik gaarne deed. Uit de rijen schoolkinderen klonk “Hello zeur” en “Ho aa joe”.

Het antwoord “Fine” deed de rij brullen van genot, het klonk waarschijnlijk heel echt. Ik stond weer in de zaal waar ik begonnen was met mijn verplichte wachten, de zaal met de foto’s. Er was een beeldengroep die de nationale helden, Marsda (Marsekal Muda) Anumerta Agustimis Adisutjipto, Marsda Anumerta Prof Abdulrachman Saleh, Marsda Anumerta Abdul Halim Perdanakusuma, enn Marsma (marsekal pertama) Anumerta Iswahjudi op ware grote aan het publiek liet zien. Ik heb de namen geschreven zoals dat in Indonesië zo graag wordt gedaan als het belangrijke figuren betreft, met alle titels erbij. De kinderen op schoolreisje kwamen hier om de geschiedenis van hun land te leren en pahlawan nasional (nationale helden) vormen de ruggengraat van deze geschiedenis. Veel van de helden zijn militairen, je zou bijna gaan denken dat de Indonesiërs een oorlogszuchtig volk zijn, echter het tegendeel is waar. Hetgeen er aan documenten en beelden werd tentoongesteld had wel iets van indoctrine, waarin de grootheid van Indonesië (Indonesia Jaya) belicht werd. Elke Indonesiër wordt geacht een “nasionalis” in hart en nieren te zijn, dat wordt er op scholen ingestampt. De kinderen leerden door elkaar voor de beeldengroep te fotograferen. Als groepen Indonesiërs op de foto gaan worden er altijd vreemde houdingen aangenomen, vingers op een bepaalde manier gehouden. Ik zag bij die schoolkinderen ontzettend veel HP’tjes, misschien wel meegekregen van de ouders, misschien waren het allemaal wel “rijke” kinderen. Er waren er uit Cilegon, Cilacap, Brebes, en nog meerJavaanse plaatsen. Er werd veel gekeken naar die Londo die daar liep, af en toe werd ik gevraagd of ik met een van de meisjes, of twee, soms drie op de foto wilde, geen probleem. Als er eentje had gevraagd dan durfden er meer, ik liet mijn ouwe kop geduldig portretteren. Dat zou schrikken worden als de foto vergroot zou worden, een karikatuur van de vijand die in het museum rondwaarde. Er waren een paar zalen die vol stonden met vitrines gevuld met wapens, etalagepoppen met uniformen aan, foto’s van krijgshaftige momenten, alles eindeloos en overcompleet. Dit soort zaken heeft mijn interesse niet, ik wilde vliegtuigen zien, daarvoor was ik gekomen.

Ik kwam op een gegeven moment een immense hangar binnen waar de vliegtuigen stonden, indrukwekkend. Ik stond voor het eerst van mijn leven in een museum vol vliegtuigen. Het viel me op dat de vliegtuigen er goed verzorgd uitzagen, niet op zijn Indonesisch, dan is van alles kapot, slecht in de verf. Het leek erop dat je zo met de toestellen kon wegvliegen. Ook krijg je een goede indruk hoe snel het vliegtuig zich na de tweede wereldoorlog ontwikkeld heeft, of misschien is die ontwikkeling juist door die oorlog in gang gezet? Het museum is ontstaan doordat een paar mannen van de luchtmacht er plezier in hadden om oude vliegtuigen weer in de originele staat te brengen. Het museum was oorspronkelijk in Jakarta gevestigd. In 1977 werd besloten om het museum naar Yogyakarta te verhuizen waar het in 1978 werd geopend. De collectie omvat ongeveer 40 vliegtuigen, die bijna allemaal tussen 1945 en 1970 in Indonesië zijn gebruikt. Het museum heeft een oppervlakte van maar liefst 8.000 m². Door de twee hangars waar de vliegtuigen stonden opgesteld liepen overal hordes kinderen, dolle pret. Er stond een Dakota DC3 opgesteld, waar de leerlingen in konden, in en om dit vliegtuig heen was het bijzonder druk. Ook zaten er jongetjes boven op een raketlanceerinrichting, leuk om liggend op een raket gefotografeerd te worden. Het ongeorganiseerde typisch Indonesische gedrag van de schoolkinderen deed me goed, ze genoten van deze geschiedenisles. In een van de hallen is er ook een dramatisch moment nagebouwd, namelijk het staartstuk van de gecrashte Dakota C-47, de VA-CLA. Dit vliegtuig was ooit eigendom van de gouverneur van Orissa in India en er beschikking gesteld van de jonge Republik Indonesia. Het vertrok op 29 juli 1947 vanuit Singapore met een lading medicijnen aan boord voor Java bestemd. Het toestel werd onderschept door twee P-40 jagers van de Nederlandse luchtmacht. De piloten konden aan de buitenkant niet zien om wat voor toestel het ging en losten een waarschuwingsschot, daarna vloog het zo laag dat het toestel een boom raakte en neerstortte, dit is de Nederlandse versie, opgetekend uit de monden van de piloten eerste luitenant B.J. Reusink en sergeant W.E. Erkelens. Volgens de Indonesische versie is het toestel neergeschoten. Het was bij de Nederlandse autoriteiten bekend dat er een civiele Dakota van Garuda betrokken was bij wapensmokkel. Bij de crash kwamen de Indonesische consul van Malakka, de Australische piloot Noel Constatine, de Engelse co-piloot Roy Hazelhurst en de drie Indonesische Air Commmoderes Adisutjipto, Abdulrachman Saleh en radio-operator Adisumarmo Wiriokusomo om het leven. De Indonesische ondernemer Abdul Gani Handojotjokro uit Yogyakarta overleefde de ramp. Voor het nagemaakte wrakstuk staat een beeld van Adisutjipto, een geliefd object voor de scholieren om samen met deze held op de foto te gaan. Er stonden nog wat radars, vrachtauto’s, maar ik had alle vliegtuigen wel gezien en kreeg een beetje genoeg van de luidruchtige kinderschare. Ik liep door alle zalen terug naar de ingang, waar mijn beide schaduwen al zaten te wachten. Ze vroegen hoe ik het museum vond. “Luarbiasa” (buitengewoon) zei ik, en dat meende ik oprecht, het is een mooi museum. Het Javaantje vroeg slim of hij mijn foto’s mocht zien, dat weigerde ik botweg. Er werd geïnformeerd wat ik verder van plan was. “Koffie drinken”, was mijn antwoord. De beide mannen nodigden zichzelf uit om mee te komen, dat moest ik wel goed vinden. Ik bestelde drie koffie en begon met de baas te praten. Hij was zoals ik al had ingeschat een Batak, zonder meer een vriendelijke persoonlijkheid, zeker nu hij een beetje loskwam en over zichzelf vertelde. Getrouwd met een vrouw uit Yogya en al 13 jaar woonachtig in die stad. De Bataks vormen een bevolkingsgroep die in hun manier van communiceren erg op ons westerlingen lijken, ze maken hun bedoelingen rechtstreeks kenbaar, zonder omwegen. Dat laatste maakt het vaak erg moeilijk om Javanen te begrijpen, die spreken in cryptogrammen. Veel Bataks oefenen het beroep van advocaat uit, want ze zijn uiterst slim en goede redenaars. Ook zijn er veel Bataks militair of chauffeur, beroepen waar moed voor nodig is, bataks heten "keras"en "kasar"" op Java, mensen met "brani". Ze zijn vaak goede schakers. De baas had zich voorgesteld als Richard, we spraken tot elkaar met wederzijds respect, want een Batak zowel als een bule weten dat ze voor elkaar op de hoede moeten wezen. De koffie was op ik besloot dat het tijd voor vertrek was, ik rekende af en nam afscheid van Richard. Het javaantje bracht mij op zijn “Tiger” naar de uitgang. Ik bedankte hem ook hartelijk, haalde mijn paspoort bij de wachtpost op, salueerde en liep de poort uit. Ik meende een zucht van verlichting te horen omdat die nazaat van de eeuwige vijand eindelijk was opgerot.

Tot besluit nog wat plaatjes, daarover een opmerking. Mijn apparatuur is niet geschikt om dit soort foto’s te maken. Hier moet geflitst worden. Er zit wel een flitsertje op mijn camera, maar dat heeft te weinig vermogen, leuk om iets op te lichten dat zich dichtbij de lens bevindt, maar voor dit werk ongeschikt. Ik ben ook niet van plan om een flitser mee te gaan slepen, want zo blijf je aan de gang. Ik fotografeer graag met mijn beperkingen en het liefst bij bestaand licht. Maar ja ik was hier toch en had een camera bij me. Een leuke gelegenheid om thuis eens met een fotoprogramma te experimenteren. De foto’s waren te donker en sommige resultaten zijn wat korrelig. Hier de resultaten die er mee door konden.





Ter compensatie van dit “knoeiwerk” de foto’s van Peter de Jong op Airliners. Een echte planespotter.