01 februari 2009

Nathaniel’s Nutmeg - Giles Milton

In zijn stuk "British East India Company in de Molukken (III)" schrijft Patrick hieronder: "Op 13 december 1616 kwamen twee Engelse schepen, Swan en Defence, o.l.v. Nathaniël Courthope, aan op Pulau Run.

Het eiland werd door de opstandelingen formeel aan de Engelsen overgedragen. Daarna begonnen de Engelsen aan de bouw van twee forten, genaamd naar hun schepen, Fort Swan en Fort Defence. In Januari 1617 slaagden de Nederlanders erin de Swan, die naar Rosengain en Lontor gevaren was om voedsel en water op te slaan, buit te maken. Het schip werd ontmanteld te Neira en de Engelsen gevankelijk weggevoerd. Later dat jaar, in maart, verloren de Engelsen ook nog eens het schip Defence door verraad. Ze zaten nu volledig opgesloten op het eiland Run."

Ik dacht verrek daar heb ik een mooi boek over gelezen, en had het ook nog eens op het oude forum besproken. Dus hierbij even het gerecyclede stuk:

"Ik was gisteren in het centrum van Yogykarta en dacht effies naar de Malioboromal naar de Peripluswinkel daaro. Ik wilde kijken of ze daar nog het boek met de titel “Ibu Maluku” hadden liggen en misschien was er nog iets anders van mijn gading te koop. Ik was met de trein gekomen, in plaats van de pasar Kembang af te lopen ging ik door Sosrowijayan, vlak tegenover het station is dat de hoerenbuurt van Yogya, maar ’s morgens is daar nauwelijks iets van te merken. Ik wilde even kijken hoe het met het hotel stond waar ik op 30 april 1980 incheckte, nou het stond er nog steeds, weinig veranderd. Zelfs een naambord was nog precies hetzelfde, zoals de hele steeg waar het hotelletje in gelegen is. Ik heb even een fotootje gemaakt. Doorgelopen, kijken naar de toeristische activiteit, die was erg laag. Ik kreeg nog een massage door een young girl aangeboden, ‘Terima kasih” jonge meisjes kunnen niet masseren. Daarna zag ik dat hotel Aziatic aan de Jln. Sosrowijayan met de grond gelijk was gemaakt, jammer was heel karakteristiek, hotel Indonesia daar schuin t/o is er nog steeds, daar heb ik in het verleden ook een aantal malen gelogeerd.



De Jalan Malioboro was inmiddels autovrij, wat een opluchting, want de laatste jaren was het wat verkeerslawaai betreft heel erg. Ik stak over naar de Malioboromal en ging naar binnen, het was nog voor tien uur in de ochtend, nog heel stil, de winkels waren net open. Periplus bleek in de kelder te zitten, kelder klinkt een beetje Nederlands, eigenlijk de begane grond, want als je de mall binnengaat moet je eerst een trap op. Inmiddels ken ik de collectie van Periplus wel. Veel plaatjes- en vooral actuele boeken, zoals “Hoe wordt ik een TOP manager”, en “Slapend rijk worden”. Niets voor mij. Ibu Maluku was in geen velden of wegen te bekennen, doch in een schap vond ik een boekje dat ik al in Amsterdam gezocht had maar niet heb kunnen vinden. Een boek nog wel dat ik heel graag had willen lezen voor ik op reis naar Banda ging. De titel is “Nathaniel’s Nutmeg" door Giles Milton. Uitgave Sceptre London ISBN 978-0-340-69676-7 paperback 388 pag. Ik betaalde 93.000 Rp terwijl de originele prijs £ 7,99 is. Een koopje, Periplus heeft altijd koopjes liggen, ik heb er diverse weg gehaald. Ben ik echt blij mee dit boek, zeker om het in Indonesië te vinden. Bij de kassa vroeg ik nog naar het boek “Ibu Maluku”, ze waren uitverkocht, maar de manager deed zeer goed zijn best om mij van dienst te zijn door het magazijn te bellen en daarna de vestiging op de luchthaven, weliswaar zonder resultaat, service in Indonesië geeft mij echter een goed gevoel, want is zeldzaam.



Allereerst moet ik even kwijt dat ik de omslag van dit boek bijzonder mooi vind, zeker de kleurencombinatie. Er is een detail van een 17e eeuws schilderij gebruikt. Er staat Batavia op, is geschilderd door Andries Beekman en in het bezit van het Rijksmuseum.


”Onder de hoge kokospalmen van Batavia (Jakarta) wordt markt gehouden. Mannen halen kokosnoten uit de boom. Op de voorgrond zijn Javanen, Chinezen, Bengalezen en Europeanen druk doende met hun handel. Op de achtergrond, maar duidelijk aanwezig, is het Kasteel van Batavia te zien: de zetel van het hoofdbestuur van de VOC overzee. In het midden stroomt de Tjiliwoeng, ook wel Kali Besar ('Grote Rivier') genoemd.”

Bron

Dan de binnenkant, voor een geschiedenisboek leest het heel gemakkelijk, een van de beste op dat gebied die ik ooit gelezen heb. Het lijkt wel een beetje een thriller die je het liefst in een adem uit wilt lezen. Het oud aandoende, of misschien echt oude, Engelse taalgebruik is leuk om te lezen en maakt het authentieker. De rode draad in het verhaal is de Engelse Oost Indische Compagnie, de tegenhanger van de VOC. Het blijkt dat die niet zo erg succesvol zijn geweest en ze hadden een voortdurende strijd met hun Nederlandse tegenhanger, die het wel goed deed. Dat kwam om dat de VOC over mannen met een visie beschikte, betere en veel meer schepen had. Het verhaal van de Engelse Compagnie is niet zo bekend en daarom zeer de moeite waard, omdat het een beetje de tunnelvisie die Nederlanders betreffende het roemrijke verleden van de ‘eerste multinational ter wereld’ zo gaarne tentoon stellen afzwakt. Het is duidelijk dat het boek door een Engelsman is geschreven, de rol van de Nederlanders wordt extra slecht afgeschilderd. Nou waren het bepaald geen lieverdjes en hebben ze heel wat grof geweld in Indië gepleegd met het doel er een specerijenmonopolie te vestigen. Het boek geeft een goed beeld van de Engelse kan van hetgeen er zich aan het einde van de 16e en begin van de 17e eeuw afspeelde in Indië.

Iemand die over geschiedenis schrijft is afhankelijk van bronnen, de schrijver van bovenstaand boek warin de nootmuskaateilanden een zeer voorname rol spelen heeft uitgebreid geput uit het boek “Indonesian Banda’ van Willard A. Hanna uit 1978 dat ik ook in deze rubriek noem. Dat boekje heeft een enigszins overeenkomstig stijl, aangenaam om te lezen.

Nog even een plaatje van het gehele schilderij:


Dit is een heel belangrijk schilderij, want we kunnen daarop zien wat voor mensen
er in de 17e eeuw te Batavia woonden en hoe ze gekleed gingen.

Tegenwoordig is het op deze plek, die allang onder de 'hotmix' ligt stervens druk



Dit stukje is eerder op 06 Mrt 2008 op het londoh.forum verschenen.