02 maart 2009

Hokkien in het bahasa Indonesia

mah yong
Als je in Indonesië bij Chinese handelaren, en ook wel bij sommige Indonesiërs, koopt hoor je bij het vragen van prijzen soms vreemde woorden zoals "cepek, copek, ceng go, goceng". Dit zijn bedragen en

betekenen "honderd, vijfhonderd, vijftienhonderd en vijfduizend". Ze zijn afkomstig uit het Hokkien. Dat is de taal van Hokkien, de buitenlandse naam voor de provincie Fujian in China. De immigranten uit deze provincie waren bijna altijd handelaren en bleven ook in Indonesië tellen in hun eigen taal, vaak met behulp van een suan pan, een Chinees telraam waar ze, zonder gebruik van batterijen of led's razendsnel mee overweg kunnen. Het was een van de karakteristieke geluiden van een Chinese toko.'s Avonds als de toko dicht was, met de deur op een kier, want er kon altijd nog iemand zijn die iets nodig had, hoorde men een klikkend geluid. Dat was het geklik van de 144 Mah Yong stenen, een geliefd spel onder Chinezen. In Malakka is dit nog steeds wel te horen. Als ik daar kom loop ik altijd een straatje in om Chinezen Mah Yong te horen spelen. Mensen die Windows Vista op hun computer hebben kunnen het nagemaakte geluid horen, dan weten ze ongeveer wat ik bedoel.

suan pan

Het tellen in het Hokkien gaat als volgt:

1 = it, 2 = ji, 3 = sa, 4 = si, 5 = go, 6 = lak, 7 = cit, 8 = pek, 9 = kau, 10= cap,
11 = cap it, 12 = cap ji, 20 = ji cap, 21 = ji cap it, 30 =cap sa, 40 = cap si, 50 = go cap 60 = lak cap

De 2 in honderd-, duizendtallen en hoger = No

100 = Ce pek, 150 = pek go, 200 = no pek, 250 = no pek go, 300 = sa pek,400 = si pek, 500 = go pek, 600 = lak pek, 700 = cit pek, 800 = pek pa tun, 900 = kau pek
1000 = seceng (secengan betekent duizenden), 1500 = ceng go, 2000 = no ceng, 2500 = no ceng go, 3000 = sa ceng, 4000 = si ceng, 5000 = go ceng, 6000 = lak ceng,7000 = cit ceng, 8000 = pek ceng, 9000 = kau ceng

10.000 = ceban, (cebanan betekent tienduizenden), 15.000 = ban go, 20.000 = no ban, 25.000 = no ban go, 30.000 = sa ban, 40.000 = si ban, 50.000 = go ban, 60.000 = lak ban, 70.000 = cit ban, 80.000 = pek ban, 90.000 = kau pan

100.000 = ce pek ceng, 110.000 = pek it, 120.000 = pek ji, 125.000 = pek ji go, 130.000 = pek sa, 140.000 = pek si, 150.000 = pek go, 160.000 = pek lak, 170.000 = pek cit, 180.000 = pak pek, 190.000 = pek kau, 200.000 = nopek ceng, 250.000 = nopek go, 300.000 = sa pek ceng, 350.000 = sa pek go, 400.000 = si pek ceng, 500.000 = go pek ceng ,600.000 = lak pek ceng, 700.000 = cit pek ceng ,800.000 = pek pak ceng, 900.000 = kau pek ceng

1 miljoen = ce tiao, 1.1 milj. = tiao it, 1.2 milj. = tiao ji, 1.3 milj. = tiao sa, 1.4 milj. = tiao si, 1.5 milj. = tiao puah (lett. anderhalf miljoen), 1.6 milj. = tiao lak,1.7 milj. = tiao cit, 1.8 milj. = tiao pek, 1.9 milj. = tiao kau, 2 milj. = no tiao, 2.1 milj. = no tiao it, 2.2 milj. = no tiao ji, 2.3 milj. = no tiao sa, 2.5 milj. = no tiao puah, 3 milj. = sa tiao, 4 milj. = si tiao, 5 milj. = go tiao, 6 milj. = lak tiao, 7 milj. = cit tiao, 8 milj. = pek tiao, 9 milj. = kau tiao, 10 milj. = cap tiao, enzovoorts + tiao

50 milj. = go cap tiao, 100 milj. = cepek tiao, 500 milj. = gopek tiao

Nog niet zolang geleden circuleerden er in Indonesië munten in denominaties van 100 Rp en kleiner. Een munt van 100 Rp is tegenwoordig de kleinste. Die heten "tun". Men kende : Rp 5 = go tun, Rp10 = cap tun, Rp 25 = ji go tun, Rp 50 = go cap tun, Rp 100 = ce pek tun

Dus als een Chinees u voor een souvenirtje "Pek pak ceng" vraagt, zegt u "Mahal lah" en biedt "Nopek ceng aja, Koh" Koh is de aanspreektitel voor een man van Chinese afkomst. Hij lacht, een beetje gemeen, nodigt u uit om te gaan zitten. Hij steekt een "Dji Sam Soe" op, een door Chinezen zeer geliefd Indonesisch sigarettenmerk, dat "234" betekent. Die stinkstokken zitten zo stijf in het vloeitje, dat ze eerst gemasseerd moeten worden om een behoorlijke trek te krijgen.

Er wordt in Indonesië een Chinese feestdag gevierd die Cap Go Meh heet daar zit Cap Go = 15 in. Dit is een feest op de 15e dag na Imlek = Chinees Nieuwjaar. Op die dag ziet men de Barongsai door de straten gaan op plaatsen waar veel Chinezen wonen en worden er speciale lekkernijen gegeten zoals Lontong Cap Go Meh. Dat is lontong met opor ayam, sambal goreng ati, sayur lodeh labu Siam en evt. andere gerechten, als we naar de gerechten kijken eigenlijk gewoon Javaans.

Andere woorden uit het Hokkien die deel uitmaken van de bahasa Indonesia zijn : Cap cai, mi, bakmi, tahu, tauge, teh, teko (waterketel), becak, cat, cengkeh, cukong (geldschieter), kecap, loteng (zolder) en toko. Veel van deze woorden zullen oorspronkelijk als twee woorden geschreven zijn.



met dank aan Boomaap



Reacties

wow, bedankt pak lionel
ik moet toegeven dat ik alleen maar cepek wist :))
02 maart 2009 10:49:01
Ik kwam er vandaag achter dat ik ook vaak grote hoeveelheden biljetten voor de neus van een Indonesier in het Nederlands sta uit te tellen :-). Zou het iets zijn dat buitenlanders in de handel doen ? Takut rugi..
02 maart 2009 11:12:06
Tijdens mijn surftocht op internet op zoek en op onderzoek naar het woorde- en taalgebruik van de INDONESISCHE jeugd kwam ik deze woorden "cepek, copek, ceng go ",tegen. Ik dacht dat cepek "capai", betekende of anders geschreven "capek", gelukkig verklaarde iemand toen al de betekenis van deze woorden

In het bahasa gaul hebben deze woorden dus ook ingang gevonden, en wie weet later ook in het bahasa Indonesia.

Ik zie met spanning jouw woordenboekje bahasa gaul tegemoet, en inmiddels heb ik al een vrij aardige lijst opgesteld met woorden uit het bahasa gaul, met betekenis en al (ook SMS-taal)., dank ook aan mijn vrouw & girlfriends
Ik zal deze niet uitgebreid op internet zetten, anders komt het terecht in kamus.com :-))

http://www.salindo.com/bahasa/onderwerpen2/spreektaal.htm

Met dank ook aan degenen die discussieren op dat WWF forum: Maryono, bule, boomaap, en het zonnetje dat maar heel bleekjes schijnt.

http://www.wereldwijzer.nl/showthread.php?t=54454

p.s In jou rijtje van chineze leenwoorden (en gerechten) heb je bapao vergeten :-))
Tahu is taufu, tofu?

Ik dacht eraan toen ik langs een toko liep die "indische gerechten" verkocht. Het waren overigens allemaal javaanse (lemper?)en chineze snacks (loempia?).
02 maart 2009 15:24:32
Hi Mas,

Er zijn natuurlijk nog veel meer Chinese talen, daarbij komt nog dat de Hokkien een minderheid vormt, maar wel een belangrijke. Tofu klinkt mij erg Japans en wordt in de Engelstalige landen gebruikt. Ik ben zelf niet op de hoogte van de talen die in China worden gesproken, maar weet wel dat Mandarin de nationale taal is. In Malaysia wordt er ook veel Hokkian gesproken en in het Malay gebruikt.
02 maart 2009 23:35:47
Ik heb nog een paar woordjes Hokkien gevonden die in het bahasa Indonesia gebruikt worden. "Gue" en "Lu" in het bahasa Gaul, betekenen "ik" en "jij. Dan "Tauke" voor een "Boss" en Kacoa (kakkerlak) dat van ka chua afkomt.
07 maart 2009 12:54:25
Nog even een nieuw voorraadje Hokkien woorden die in Indonesia worden gebruikt. Encing = jongere broer/zus van vader of moeder, Engkong = Opa Babah = in Indonesia gebroen Chinees, Encim = getrouwde vrouw, Hoki = geluk, Cukong = kapitaalkrachtig persoon, Angpao = Geschenk, aalmoes en Kelontong = marskramer die met een rammelaar zijn komst aankondigd.
05 mei 2009 14:42:31
Ik heb The Indonesian Language, Its history and role in modern society van James Sneddon (dit is zeer verplichte kost) maar eens opengeslagen.

Naast capcai, mi/bakmi, tahu, tauge, teh, teko werden ook genoemd

becak, cat, cengkih, cukong, lihai, loteng, toko
Hoe komt men aan dat becak?
be=paard; chhia is wagen;

Leuke woordjes voor Indische woordenketens op Hyves.

gua/gue punya rumah (rumah saya) schijnt ook een constructie te zijn uit het "Hokkien".
Ik heb ook een woordenboek "Jakartaans dialect" (Jakarta Maleis) staan zeer waarschijnlijk ook veel Hokkien woorden in
05 mei 2009 18:07:11
Hi Ed,

Er zitten veel Chinese woorden in het bahasa Indonesia, maar voor een niet-deskundige op het gebied van Chinees moeilijk te zeggen of het Hokkien is of niet, er zijn zoveel talen in China die ooit ook in Indonesia door de verschillende bevolkingsgroepen gesproken werden
05 mei 2009 23:48:17
Klopt helemaal. Dat Chinees Maleis was dat niet een handelstaal?

Overigens: totok (Hokkien?)is zoals wij weten volbloed, maar daarmee bedoelde men vroeger de totok Chinezen mee (singkeh) en niet de Hollanders.
Hoe (en wanneer) het woord totok toegepast werd op volbloed Hollanders is voor mij alsnog een vraag..

Evenals, terzijde, met indisch en indiers de inheemsen bedoeld werden en niet personen zoals ik.
Dit lees je ook wel vaak in oude boeken waar de schrijfster/schrijver spreekt van indische mensen waar hij/zij de inheemsen bedoelde (die bijvoorbeeld gehurkt zaten, petjo spraken en dat waren dus geen Nederlanders of "haloese" Indo's-Europeanen in Den Haag en op Hyves maar anak kolong in de kampung of weeshuis).
Lekkerkerker in zijn boek over de geschiedenis van Indonesie bedoelde daarmee de Arabieren, de Chinezen, Mohammedanen en heidenen.

Kijk nou toch wat er nu indisch wordt genoemd.
Over Javaanse trekjes gesproken :-))
06 mei 2009 00:20:07
Leuke site. Ik werkte eind jaren zeventig in Indonesia. Die telramen werden toen ''Swie Poa'' genoemd. Maar taal is nu eenmaal -zeker in Indonesia- ''dari karet''. Misschien is ''Sua pan'' correcter. In ''mijn tijd'' in Indonesia werd een jonge chinese vrouw aangesproken met: Amoi (de portugese naam van Fujian. Tegenwoordig schijnt die term alleen nog te worden gebruikt in een zeer negatieve betekenis (Chinese hoer of call girl).
Ook het woord ''kamsiah'' (bedankt !) is deel gaan uitmaken van de Bahasa Indonesia.
Dank voor de opfrissing van Hokkien telwoorden: ik herinnerde mij er nog hooguit 10% van.
23 november 2009 12:18:23
Ik ken dat telraam als "Suan pan". Nog steeds zijn er oude Chineesjes die ze gebruiken. Ik kwam vaak in Kediri waar veel Chinese kleinhandel is, het opkopen van landbouwproducten en tahu-productie.
23 november 2009 14:44:21
Leuk blog, met knallende ruzie. Zet hem op Londoh en Vos, geef die smeerlappen maar van katoen.

Groet
23 november 2009 16:51:05
Met wie heb ik hier eigenlijk ruzie (?), en wat die smeerlappen betreft moet je kijken bij het artikel over de groene kindertjes.
23 november 2009 19:01:41
Suipoa ("swie poa") betekent hetzelfde als sua(n)pan. Suipoa is een woord uit het Changchui subdialect van Hokkien. Een ander woord in omloop was het Amoy Hokkien woord sempoa, althans volgens een gecopieerde woordenlijst die ik nog had slingeren.
Suanpan is, denk ik, Guanhua (mandarijns).
23 november 2009 19:42:45
Dat is het woord Rob, bedankt voor de aanvulling.
24 november 2009 09:40:22

Uw reactie

: :

Reacties worden eerst beoordeeld alvorens te verschijnen.