05 maart 2009

The Earliest Portuguese Sources

Toen ik op mijn reis naar Ambon in transit was op de luchthaven Juanda van Surabaya ben ik even de Periplus boekhandel naar binnen gewandeld om te

kijken of ze nog interessante lectuur in het Engels te koop hadden. Ik vond tot mijn verbazing een boekje uit het bahasa Indonesia in de Engelse vertaling. Het is een boekje in een serie van drie, die af en toe herdrukt wordt, maar snel is uitverkocht. Van een deeltje, "Historical sites of Jakarta" is er een luxe uitgave gemaakt die veel geld kost n.l 440.000 Rp. Ik bedoel deze:

The Earliest Portuguese Sources for the History of Jakarta,
Adolf Heuken SJ
Uitg.: Yayasan Cipta Loka Caraka, Jakarta 2002
Geen ISBN nr. Prijs 160.000 Rp



Ik heb er meteen twee gekocht, eentje voor mezelf en eentje om weg te geven. Ik had het gevoel dat ik het boek al bezat, maar moeilijk te controleren als je je boeken in twee werelddelen hebt opgeslagen, af en toe bijzonder lastig ook als je iets wilt opzoeken dat je jezelf vaag herinnerd in dat of dat boek gelezen te hebben. Dat is een situatie waarmee ik heb leren leven. Het boek zelf is mooi uitgevoerd, slappe kaft weliswaar, maar schitterende illustraties van oude kaarten en geschriften. Het boek is tot stand gekomen door steun van "Calouste Gulbenkian Foundation"te Lissabon. De tekst staat in grote witte randen onbedrukt papier, en de tekst van alle originele documenten is opgenomen met daarachter de vertaling Het oudste "document" dat behandeld wordt is de "Prasasti Tugu" een steen met inscripties die bij Tugu is gevonden. Het is het oudste Hindu monument dat ooit op Java is opgegraven en bevindt zich in het Musium Nasional te Jakarta. Verder komen er vooral Portugese documenten aan bod, nog wat stenen met inscripties en enkele Chinese documenten. Veel van de documenten zijn nog nooit eerder gepubliceerd geweest. Juist deze Portugese documenten doen veel zaken m.b.t. Jakarta in een ander licht zien. Vaak gegevens die stammen uit Indonesische bronnen, zoals "Tjarita Purwaka Tjaruban Nagari"uit 1720, waarvan bekend is dat die de gschiedenis vaak anders vorstellen dan ze in werkelijkheid waren, omdat de verhalen vooral mooi en gunstig voor de heersers moesten klinken. Ook zijn de verhalen vaak pas eeuwen na de werkelijke gebeurtenissen opgeschreven, wat de historische waarde miniem maakt. De Portugese documenten zijn aan de hand van Tomé Pires, Duarte Barbosa, A. Pigafetta, De Barros, Fernão Mendes Pinto en nog vele anderen. De Chinese documenten Chu-fan-chi, het boek "Shun Feng Hsiang Sung" en uit het werk van Chang Hsieh. Ook wordt uitgebreid de "Padrao" die bij het voormalige Sunda Kelapa is gevonden. De Padrao is een stenen paal die in 1918 werd gevonden en die aan de Portugees-Sundanese overeenkomst die in 1522 werd gesloten, herinnert. De overeenkomst werde gesloten tussen de Sundanese koning van het rijk Pajajaran, Prabu Surawisesa en de kapitein Henrique Leme namens de Portugeze koning. Met de tekst uit het boek wordt ook op zeer precieze wijze bewezen dat de oprichtingsdatum van Jakarta, 22 juni 1527, niet op feiten is gebaseerd, zoals er nog meer onjuistheden in de geschiedschrijving over deze stad met het boek wordt aangetoond.



A Heuken SJ, is een Duitse Jezuïetenpater die al heel lang in Jakarta verblijft. Hij heeft met grote liefde een aantal boeken over de geschiedenis van deze stad geschreven die allemaal aan te raden zijn voor hen die interesse in de geschiedenis van Indonesië. Hij doet het begrip "Deutsche gründlichkeit"alle eer aan. Toen ik op zoek op het internet was naar meerdere gegevens over dit boek, bleek dat ik al zelf op 24 mei 2004 over de boeken van A,Heuken heb geschreven. Ik heb het volgende, gekopieerd:

"This book was published in 1999 as the first volume of a trilogy of Sumber-sumber asli sejarah Jakarta (sampai dengan tahun 1630) – 'Original Sources for the History of Jakarta (until 1630)' and contains all documents from the earliest times until the numerous Portuguese reports on Sunda, which were written during the 16th century. These rich sources have never been translated into the Indonesian language and some not even into English. They contain a wealth of first hand information about the earliest contact of the Javanese with western traders and powers: We read about the people, their customs, languages, and religions, about the country and its industry and trade.

We thank the Calouste Gulbenkian Foundation who have it made possible to publish this volume in English, which may attract many readers in South-East-Asia and elsewhere to this period of South-East Asian history full of encounters of peoples who had never met before. Although the Portuguese period did not last long, it had a strong impact on the culture and language of the area.

It is our pleasure to thank Mrs. Maria Manuel Bandeira das Neves for her support in preparing this book in English and for translating many of the Portuguese sources into English for the first time. She rechecked all documents in the libraries and archives in Lisbon and researched for old maps to be added to this edition. The Portuguese Embassy in Jakarta supported this project and provided valuable help. We are grateful to Mr. Farlan Williams for carefully correcting the English text and to Mr. José Manuel Garcia for making some transcriptions of old Portuguese texts more readable for modern readers.

We hope that the English edition of this book will revive an age-old relationship between the Portuguese and the Indonesian peoples, especially the inhabitants of Jakarta, a city which in its beginning and in later centuries had 'its Portuguese time although there was never any Portuguese control or domination of any part of the Island of Java."

Jakarta, Eastern 2002

Bron