15 maart 2009

Semarang Kota Lama

Regelmatig kom ik in Semarang, de hoofdstad van Midden-Java. Het is de grootste stad van Midden-Java en veel kosmopolitischer dan Solo of Yogyakarta. Solo en Yogya zijn van die steden waar de kleine man

zich thuis voelt, beide steden hebben enige kratons. De macht van de vorsten straalde grootser met veel onderdanen. Veel van die onderdanen waren in een niet zo ver verleden niet meer dan lijfeigenen. Yogya en Solo kennen veel smalle straten en steegjes en kampungs vol gangen. Yogya heeft een jonge bevolking, omdat daar veel grote universiteiten gevestigd zijn. Hierdoor zijn er er relatief erg veel motorfietsjes en beca in die stad te vinden. Solo is meer een stad waar de gepensioneerde zich thuis voelt. ook wordt er in die stad veel onroerend goed gebouwd om in te investeren. Semarang daarentegen is groots en ruim opgezet, een echte handelsstad, het is de haven voor Midden Java waar containers af- en aanrijden. Er is veel verkeer, doch de brede wegen zijn hierop berekend, zodat er geen files zijn. Semarang kent twee delen, een beneden- en een bovenstad, de laatste heet Candi Baru en is altijd de verblijfplaats van de elite geweest. In de benedenstad zijn sinds oudsher de kantoren gevestigd, men vind er nog veel kantoorgebouwen uit de Nederlandse tijd. Er zijn architectonische hoogstandjes te vinden zoals het kantoor van de Javasche Bank, de Koloniale bank, het KPM gebouw. Een van de hoogtepunten in de koloniale architectuur is het voormalige kantoor van de Nederlandsch-Indische Spoorwegmaatschappij, een gebouw uit 1902, dat door de Javanen Lawang Sewu wordt genoemd, dat betekent 1000 deuren, vanwege de vele ramen en deuren die het gebouw kent. Het gebouw ligt aan een immens plein, waar het herdenkingsmonument Tugu Muda staat. Afgezien van alun-alun ziet men zelden zo een grote open ruimte midden in een stad op Java. Verder nog de kantoren van de NHM en de Nillmij, het postkantoor en het gebouw van de Raad voor Justitie. Het kantoor van de Nillmij, tegenwoordig in gebruik bij Asuransi Jiwasraya is een ontwerp van de architect Thomas Karsten. Deze heeft veel werk in Semarang achtergelaten, hij was van 1916 tot 1942 stedenbouwkundig adviseur van de gemeente Semarang. Karsten heeft voor veel steden in Midden Java ontwerpen gemaakt, in Solo is het station Balapan en de Pasar Gede van zijn hand. Verder heb je in Semarang nog het in Jugendstil opgetrokken station Tawang. Niet vergeten mag de uit gietijzer opgetrokken vuurtoren worden, deze dateert uit 1884.

Semarang is al een oude stad, de Chinese admiraal Cheng Ho heeft er in de 15e eeuw vertoeft en de beroemde Sam Po Kong tempel laten bouwen . In de 17e eeuw vervalt het stadje aan de VOC, de Sunan Amnagkurat II van Mataram schonk de stad aan de VOC als betaling van zijn schulden. De VOC kreeg hiermede een haven aan Java's Noordkust in handen. De VOC bouwde er een fort (Prins van Oranje) en daar niet ver vanaf ontstond het moderne Semarang. Het oudste gedeelte van de stad heet de Kota Lama. In deze Kota Lama staan nog veel oude gebouwen, waarvan een van de hoogtepunten de Gereja Bleduk is die uit 1753 stamt. Bleduk betekent koepel, dus de "Koepelkerk". Semarang was ook de stad die als eerste in Indië een spoorverbinding kreeg. Deze werd geopend op 10 augustus 1867 door de Nederlandsch-Indische Spoorwegmaatschappij, afgekort NIS. De lijn was 25 kilometer lang en liep van Semarang naar Tanggung, deze lijn bestaat nog steeds. Zelfs het originele houten station van Tanggung is nog te bezichtigen.

Semarang heeft een groot probleem en dat zijn de overstromingen, die de stad met grote regelmaat teisteren. Deze overstromingen worden niet alleen door regen veroorzaakt, maar ook door de vloed die vanuit zee de stad in stroomt, een combinatie van regen en vloed maakt dat het hele oude centrum regelmatig onder water staat. Dagelijks komt bij vloed de zee aan land en zet woningen onder water. Tot een halve meter soms. Om de anderhalf miljoen inwoners van deze stad van water te voorzien, daalt, door de ongebreidelde winning van schoon grondwater, de bodem met tien cm per jaar. De intensieve waterwinning zorgde in tien jaar tijd dus voor een daling van Ă©Ă©n meter. Daarbij komt nog eens dat de zeespiegel stijgt. Bij station Tawang ligt een grote polder die ooit door de Nederlanders is aangelegd. Tot voor een aantal jaren terug was dit groen gebied, maar de laatste jaren zijn deze lege gebieden vol met huizen gebouwd. Voor het station Tawang is een groot waterbekken aangelegd, om het binnenkomende water met pompen op te vangen, helaas helpt dit niet erg.

In Semarang kan men goed eten, de stad kent diverse specialiteiten, waarvan de bekendste wel de lumpia is. Dan heb je nog de tahu pong, dat is tahu met een saus van petis, tahu gimbal, tahu met gebakken garnalen, bandeng presto, een speciaal behandelde bandeng. Door de grote Chinese bevolking die Semarang kent zijn er veel Chinese specialiteiten restaurants. Er zijn heel wat Nederlanders die een binding stammend uit tempo doeloe, met Semarang hebben. Veel van deze mensen houden zich bezig met de romantisering van de stad Semarang, ik moet toegeven het is een aangename stad, zeker door de monumenten. Ook weet het stadsbestuur dat ze met al die monumenten in hun stad een aantrekkelijke toeristische bestemming kunnen creëren, hier wordt heel wat over gepraat en zijn er al veel plannen gemaakt. Maar zoals te doen gebruikelijk in Indonesië blijft het hierbij, terwijl de monumenten tot puin vervallen, gesloopt worden of een verbouwing ondergaan waarna er niet meer van de originaliteit van een gebouw overblijft.

Foto’s van in dit stuk genoemde gebouwen zijn op het internet te zien. Er is een website waarvan de tekst als volgt begint: “Wandelend door Kota Lama, de Oude Stad van Semarang, val je van de ene in de andere verbazing. Ooit gedacht dat hier zoveel monumenten uit de Hollandse tijd bij elkaar stonden? Van zo’n kwaliteit? Nee, natuurlijk niet. Semarang, dat aan de noordkust van Midden-Java ligt, valt buiten het pakket van vrijwel iedere toerist, die liever afreist naar Yogjakarta, Bali of het Toba-meer.......lees hier verder

Toen ik laatst in Semarang was heb ik eens een uitgereide wandeling door Kota Lama gemaakt, ik heb toen ook foto’s gemaakt van de zaken die mij opvielen. Het is geen romantisch beeld, meer de harde realiteit.