16 maart 2009: Nogmaals het Dezentjé kerkhofje te Ampel

Gusti Raden Ayu (GRA) Koes Murtiyah
Vanochtend werd ik om 04.21 u. wakker, net op tijd voordat het Allah Akbhar geweld van de moskee 75 meter verderop zou losbarsten. Het doet me altijd een genoegen als ik eerder dan Om Al uit bed ben.

De gebruikelijke gang naar het gaskomfoor voor koffiewater, computer aan, koffie, email doornemen, kijken of er ander nieuws is, maandagochtend veel voetbal natuurlijk. Daarna aan het werk. Toen het licht begon te worden keek ik eens naar buiten en vermoedde dat het een mooie dag zou gaan worden. Ik besloot weer eens naar Ampel te gaan. Ik wilde nog eens een kijkje op dat kerkhofje nemen, ik was dat al zo lang van plan om nog wat foto's te maken en misschien wat informatie in te winnen.

Om 07.30 uur ging ik op pad, onder een strakblauwe hemel. Eerst een soto ayam met twee tahu goreng bij Ibu Wiwik als ontbijt, daarna op de lokale bus naar Kerten en daar overstappen. Ik stapte in een mooie AC Patas van PO Ismo richting Semarang, nadat deze passagiers had ingeladen ging ze meteen op weg. Ze stopte alleen maar op de terminal van Kartosuro, daarna was het in een stuk door naar Ampel karren, waar ik voor de pasar uitstapte, het was 09.00 u. Ik weigerde alle ojeg, ik ging lopen, ik wilde uitvissen of ik me de weg nog kon herinneren, het was niet zo ver van de pasar in mijn geheugen. Ik sloeg op een gegeven moment een weg in, maar ik keerde halverwege om, ik vertrouwde het niet helemaal. Ik zou een school moeten zien, maar die zag ik niet. Terug op de hoofdweg vroeg ik iemand of hij de kampung Mrican wist te vinden, hij reageerde als een doofstomme. Ik besloot maar rechtdoor te lopen op zoek naar een bredere weg, die ik al snel in het verschiet zag. Bij een bushalte zag ik een moedertje met een kind op de arm bij een speelgoedventer staan. Ik richtte mijn camera, zij lachte, ik klikte en zei "Terimah kasih". "U zocht toch naar Mrican?" vroeg ze. “Inderdaad" zei ik, "Dat is toch langs die weg?" wees ik vooruit. “Betul” zei ze voluit glimlachend. Ik was weer eens stomverbaasd hoe snel een gerucht zich in Indonesië voort kan planten. "Kenalan dulu" zei de vrouw, "Aku Retno" "Londoh" zei ik, een naam die alle omstanders hard deed lachen. We kletsten nog wat over niets, daarna liep ik even terug om een foto van het kruispunt te maken.

Semarang-Solo
De hoofdweg Semarang - Solo.

Komende uit de Richting Semarang 500 meter na de pasar van Ampel staat er een bordje "Hotel 40 meter" (rechts) hier links afslaan. Komende vanuit de richting Solo staat het bordje links en moet u 500 meter voor de pasar rechts afslaan. Het hotel heet Ken Dedes, U rijdt voorbij het hotel (links) even verderop staat er een school, vlak na die school ziet u een mooi beschaduwd weggetje, afgezet met paaltjes tegen de auto's, ongeveer 400 meter van de hoofdweg, aan dat laantje ligt het kerkhofje.

ampel
Het weggetje links, het kerkhofje ligt achter het huis, Kampung Mrican, Desa Candi, Ampel.

ampel
Ik zei al het was een prachtige dag, moet je zien wat een mooi uitzicht op de Merbabu, dit was het verkeerde weggetje,
maar op de weg terug liep ik hier.

Toen ik richting kerkhof liep kwam er een oudere man achter me aan, ik vroeg hem meteen om allerlei informatie. Of hij wist waar het huis van de Dezentjé's had gestaan. Maar hij wist niets, wel dat het moslim gedeelte van het kerkhof net was schoongemaakt. dat kon ik zelf constateren. Ook dat het gedaan werd door iemand uit de kampung. OK dat was dan nieuws. Hij wilde gewoon een praatje met de bule aanknopen, leuk als zo een man dezelfde taal als hij spreekt. Er staan vier moslimgraven met een muur eromheen, hij vertelde dat er een muur niet zolang geleden bij een storm was omgewaaid, zodat de achterkant open was. Ik liep over de begraafplaats heen en zag dat een paar moslimgraven vaag een naam droegen. Op een stuk land achter het kerkhof waren een moeder en haar zoon aan het werk. Uit hun probeerde ik ook informatie te halen, ze wisten niets, ze hadden de grond in 1994 gekocht en waren bezig een gat te graven om vuilnis in te storten. Ik ging verder het Europese gedeelte op, maar eigenlijk is voor mij een maal een bezoek genoeg. Laatste keer dat ik er was, had men het onkruid weggehaald, nu stond het meters hoog. Er woonde een ongelovelijke hoeveelheid spinnen, niet van die kleintjes. Ik maakte foto's want het weer was daar uitstekend voor geschikt, ook het tijdstip van de dag. Ik werd eigenlijk een beetje treurig van het kerkhofje. wat ik zag heeft me nooit verbaasd. Ik heb inmiddels tientallen kerkhoven uit de Nederlandse tijd in Indonesië bezocht, altijd een heel erg droevig gezicht, niet vanwege de doden, maar meer het vreselijke verval en verwaarlozing. Als ik dan de betrokkenheid van de familie Dezentjé ondervind dan denk ik bij mezelf waarom gooien die mensen er niet een paar honderd euro tegenaan om dit voor hun nageslacht te bewaren. Stel een beheerder aan die het een beetje onderhoudt. Weg met dat gras en onkruid, Hier en daar een beetje cement smeren. Zo een man kost een paar tientjes per maand. Laat kleine marmeren plaatjes maken, waarop staat wie wie is en wie waar ligt. Zo een plaatje kost weinig hier en geeft ook weer wat werk. Maar het belangrijkste, je bewaard iets voor het nageslacht! "Ach waar bemoei je jezelf mee" dacht ik en liep verder. Ik blikte nog even terug op een mij dierbaar stukje geschiedenis en liep een andere weg terug.

ampel
Het ommuurde stuk met 4 graven, de achtermuur is niet meer.

ampel
Een paar moslimgraven dragen namen, heel vaag

ampel
Het meest imposante deel

ampel
Dit is eigenlijk een erg mooi monument

ampel
Het mausoleum vanuit een andere hoek

ampel
Dit is ook een mooie

Ik sloeg de hoek aan het eind van het laantje om toen een man en een vrouw zittend op een verandah mij aanspraken. Ik begon te vragen, maar de man wist niets, ik ben van 1956 zei hij, maar ga even zitten. Ik ben de pak RT hier. Hij liep naar binnen om even een overhemd aan te trekken, want iemand in je blote bast te woord staan is op Java zeer onbeleefd en hij begon te vertellen. Ik realiseerde dat ik mijn memorecordertje had mee genomen en vroeg hem nog eens te vertellen en nam het gesprek op. Het bleek dat ene Gusti Raden Ayu (GRA) Koes Murtiyah hier af en toe langs kwam, zij was degene die het onderhoud van het moslim gedeelte zorgt. Er schijnen ook ergens twee mangabomen te zijn die van iets, een huis of zo, zijn overgebleven en die absoluut niet omgehakt mogen worden. "Heb je haar foto niet gezien?" vroeg de man. "Foto?" vroeg ik verbaasd, ja bij het kerkhof hangt een foto van haar, zij is kandidaat voor de DPR, dat is het Indonesische parlement, voor de Partai Demokrat. Er worden op 9 april verkiezingen in Indonesië gehouden en ik herinnerde me een foto op een verkiezingsaffiche die bij het kerkhof op de grond had gelegen. Pak RT vertelde me ook dat GRA Koes Murtiyah boeken vol met stambomen bezat. Eindelijk eens wat interessante informatie dacht ik. Ik dankte Pak RT hartelijk voor de info en ging terug om een foto van het verkiezingsaffiche te maken.

ampel
Een ver, maar koninklijk familielid van de Dezentjé’s

Toen ik in de bus terug naar Solo zat ben ik met een kennis uit de kraton gaan sms'en. "Ik wil de Gusti Raden Ayu ontmoeten kan dat?" vroeg ik, wordt aan gewerkt. Zij is de dochter van PB XII. Dat gaat dan misschien een derde deeltje worden in deze kerkhofserie.


Hier het vorige artikeltje "Een dagje naar Ampel..."

Reacties

Altijd leuk de stukjes van Londoh te lezen. Doet me ook naar Solo verlangen en mijn fietstochtjes in de omgeving. Volgende keer ook maar eens naar Ampel gaan. Ja, GRA Koes Murtiyah ken ik wel (zij het niet persoonlijk). Ik heb de kirab gezien toen zij met Eddy Supriono trouwde, en ik heb haar haar kebaya zien strijken in de kleedkamers van de Amsterdamse Stopera toen de kraton daar een dansvoorstelling gaf. In Solo zou zoiets een onmogelijkheid zijn, dat de belangrijkste Solonese prinses haar eigen kleding staat te strijken. Ik kijk uit naar het stukje van Londoh na de ontmoeting!
16 maart 2009 15:46:09
Geachte allen;

Prinses Moertiyah is een vrij belangrijke prinses v Surakarta.Zij is de volle zus van Susuhunan Paku Buwono XII/HangabehiI,die in het paleis woont.
Vedre de oprichtser vd 1e en nu 2e belangrijkste organisatie v vertegenwoordiging van de Indonesische vorstenhuizen: Forum Komunikasi dan Informasi Keraton se Nusantara(FKIKN).
Toen het paleis v haar vader ca. 20 jaar geleden bijna afbranndde en die toen geld nodig had en er plannen waren op op het paleiscomplex een luxe hotel te laten bouwen,toen werd zij een beetje rebels.Ging dus niet door,maar ze moest wel openlijk excuses aan haar vader aanbieden.Verder wordt ze wel de ambasarice vd hofcultuur v Solo genoemd.
Zij is een gedreven,ambitieus en verstandig persoon.Ook nogal formelijk.Ik denk,dat zij een goede keus maakt om gekozen te worden.

Hoogachtend:
Donald Tick
18 maart 2009 20:28:33
Hi Don,

Zij doet veel op cultureel sociaal gebied, wat moet zij anders, het huis Paku Buwono is toch zeer verarmd. Kan je mij vertellen hoe je een G.R.A. aanspreekt zowel mondeling als schriftelijk (email)?

Ik weet niet of zij op een verkiesbare plaats staat bij de PD, er is in Indonesie een trend om 30% vrouwen gekozen zien te krijgen, doch de haantjes willen daar niet zo aan.

Je hebt gelijk ze is een zuster (adik) ik heb een sms'je verkeerd vertaald.
19 maart 2009 00:00:44
Beste Londoh;

Ik ken dus een beetje goed de schoonzoon v haar broer de koning.Misschien is Sri Gusti wel de Indonesische aanspreek/aanschrijftitel.
Ik zal je het e-mailadres v die schoonzon apart toesturen.Pangeran T.(etc.)Ahmaid Triadi.Ik spreek meestal vorsten en royalty aan met Yang Mulia.Dat waarderen ze zeer.

Okay;ga door.Je bent nog steeds nr. 1 qua Indo websites.

Vind ik met mijn interesse.

Tabe:
Donald
19 maart 2009 19:58:43
Zo, je hebt Ampel op de kaart gezet.
Niet slecht omdat je dit zonder subsidie doet.

Ampel ken ik slechts van de dendeng sapi. Toen de vader van mijn vrouw nog leefde, was hij leverancier van rundvlees voor enkele van die kleine bedrijfjes daar. Daar in de buurt ligt ook het plaatsje Suruh, bekend voor haar sapi waar sate wordt gemaakt. Sate sapi Suruh, bekend in Salatelu.

Door dit artikel, werd ik toch weer nieuwsgierig naar dat kerkhof waar mijn opa Johannes Bauer ligt begraven. Ik meen op Mataram.
Ooit op Lombok geweest Lon? Mischien zou je daar eens naar toe moeten om foto's te maken. Wie weet wat je daar ook aan Nederlandse graven ontdekt.

De foto van de Merbabu. Leuk. Maar dat is dan weer Salatiga.
Daar lag vroeger ook een Nederlands kerkhof (Kerkop) met marmeren graven. Maar de Japanners hadden het ijzeren hek gesloopt voor hun wapentuig, en vervolgens deden de Indonesiers de rest, met het witte marmer. Tegenwoordig staat er een school. En zo is een brok geschiedenis verloren gegaan, en helaas niet fotografisch vastgelegd.
21 maart 2009 21:19:10
Ampel stelt niets voor, ik denk dat die Tinus Dezentjé ook wel de stichter is van het dorp. Er schijnt ook nog een oude theefabriek te staan. Maar ik concentreer me voorlopig op die Gusti RA Koes Murtiyah. Ik weet nou waar ze kantoor houdt en ook dat ze daar twee secretaressen heeft rondlopen. Ik zal daar binnenkort eens langs gaan en proberen een licht op de Javaanse kant van die familie te laten schijnen. Het zou leuk zijn als ze interesse toont, dan komt er hier vanzelf een leuk derde deel Ampel.

Lombok nooit geweest en trekt me niet. Ik was op Flores ook niet zo senang. Ik ben helemaal voor de Molukken gevallen, speciaal Ambon en Seram iets dat mij niet zo snel gebeurd. Ik loop met het idee om daar eens voor langere tijd te gaan verblijven.

Ja die kerkhoven zijn een treurige geschiedenis, je komt zelden iets tegen dat nog gaaf is. Inmiddels heb ik een 600 foto's, waar naar waarschijnlijkheid iets leuks mee gedaan gaat worden.
22 maart 2009 12:01:08
Gisteren en eergisteren naar de kraton geweest om GRA Koes Murtiyah op haar kantoor te ontmoeten. Ik had via een kennis wiens familie in de kraton werkt een afspraak gemaaakt. Helaas was de Meprouw niet aanwezig. Maandag lang gewacht even gaan eten en weer terug gekomen. Gisteren nadat ze er niet was weer gewacht, mij begeleidster heeft na een uur gebeld, toen bleek dat ze net had gemandied en zo zou komen. Er kwamen allerlei net luxe figuren uit de Ibu Kota het kantoor binnen stromen, er bleek die dag ook een acara in de kraton e zijn vanwege Seloso - Kliwon. Gisterenavond kon ik om 23.00 komen, nou daar had ik geen trek in. Een bule die een dame van koninklijke bloede op zo een tijdstip gaat ontmoeten vond ik nogal gewaagd. Ik denk dat ik het maar opgeef :-) Die jam karet hiero is niets voor mij, ik verlies mijn motivatie. Die figuur die maar op kantoor rondhing alleen maar om te vertellen dat ze er niet was maakt me ook aan het lachen, die lege blik in zijn ogen. Die abdi dalem die in de kraton werken doen mij altijd denken aan een hevig vitaminentekort.
12 mei 2009 23:36:04
Beste Lionel;

Pas op,die Koes Moertiyah uis een fantastische vrouw wb culturele instandhouding,maar ze laat je soms erg lang wachten(mij dus).Sorry,dat ik dat zeg,dus zo is het.De man van haar nichtje(dochter vd Susuhunan )is een kennis v me:resp.:GRAj Rumbai Kusuma Dewayani/GKR Timur en KRMHT T. Ahmad Triadi.Die moeten op het keratoncompound wonen.Wellicht kunnen die iets voor je betekenen.
Succes.Moet je bij Traidi wel mijn naam noemen.Zeg maar,dat ik nog wel een mooi fotoboek voor hun heb als aanrader.
Overigens:die schoonzoon vd Susuhunan probeert in bijvoorbeeld Nederland zgn. kratonpoppetjes te verkopen/afzetgebied ervoor te vinden.
Dat zijn hele realistische en mooie dingen.Wellicht kan je daar wat handel mee drijven en zijn ze dan wel geinteresseerd in je.
Succes.
Ik hoor nog wel.

Hoogachtend:
Donald Tick
13 mei 2009 21:37:43
Nir Tick Yth,

Kan best wezen dat ze een "fantastische"vrouw is, ik heb haar nog nooit ontmoet dus, 4 uur gewacht en 4x taxikosten gemaakt vind ik niet zo geweldig. Ik had afgesproken. Ik weet wel dat ze tegen haar vader in opstand is gekomen toen deze het paleis aan een van de kinderen van Suharto wilde verkopen. Dat was natuurlijk OK, maar het is eigenlijk nog steeds een armoedig zooitje. Overigens sprak ik laatst een taxichauffeur, die in het verleden de vrouwtjes met 5 tegelijk bij haar vader afleverde aan de deur van zijn appartement.

Ik zal morgen kijken of ik "nog zin" heb, weer een afspraak maken. De kans is nog groot dat ze niet eens weet waar ik het over ga hebben. Je kan ook geen briefje schrijven, want daar krijg je gegarandeerd geen antwoord op. Ik zal de andere namen eens doorgeven aan mijn contact in de kraton. Ik weet via haar inmiddels het doen en laten van de hele familie.

Poppetjes? Ik heb geen zin in handel met Javanen, ik weet al op de voorhand dat dat niets worden kan :-))

Gruces
17 mei 2009 14:59:45
Ben een Dezentjé die nu in Australia woont. Mijn overgrootmoeder was een volle zuster van Pakubuwono IX. Kerkhof hoopte we dat het zou onderhouden blijven aanlangs donatie van verschillende familie leden. Ben van 1940 en natuurlijk interesseer me in de familie geschiedenis. Zo onder ander weet wie is begraven in foto (het meest imposante deel) en het 'mauoleum uit een andere hoek" Mijn moeder 31/10/1914, herinnert zich nog heel goed toen ze te Ampel voor eerste keer kwam en heb een soort 'platte grondje' van het huis. Zover ik weet kwa het kerkhof zijn er ook andere familie connecties bv. v.d.Bergh of Berg enz
Bedankt voor leuke aangevingen. Sorry voor mijn stroef nederlands

(Dr) Donald P. Dezentjé
19 mei 2009 12:45:29
Geachte heer Dezentjé

Dank voor uw reactie, wat was de naam van uw overgrootmoeder? Uw Nederlands is overigens zeer te begrijpen, daar gaat het tenslotte om toh.

Nu ik weer wat rust in het hoofd heb, na mijn trip naar Pontianak e.o. ben ik toch doorgegaan om iemand die kennis van zaken heeft in de kraton te ontmoeten. Ik heb mijn contact aldaar, haar broer is abdi dalem, precies uitgelegd wat ik weten wil. Mij bekroop het vermoeden dat als ik eenmaal tot Gusti Koes was doorgedrongen zij misschien niet eens antwoord op mijn vragen zou kunnen geven. Ook de contacten die Dhr. Tick hier gaf bleken onbruikbaar. Ik ben er achter gekomen dat ik Gusti Puger moet hebben, die doet iets met archieven, ook zij heeft een kantoor in de kraton, waar zij nooit aanwezig is. Mijn contact Nunung heeft gisteren van 12.00 tot 15.30 voor dit kantoor staan te wachten. Zij heeft het Javaanse geduld dat hiervoor nodig is, bij mij ontbreekt dat. Helaas bleek het "Gusti komt zo" loos alarm te wezen, er was weer een of ander ritueel in de kraton, daarna waren er weer allemaal tamu. Mijn kosten zijn inmiddels opgelopen tot meer dan 200.000 Rp. De koninklijke familie schijnt het dus erg druk te hebben. Gisterenavond werd ik gebeld dat ik omstreeks 20.00 uur ontvangen zou kunnen worden, ik moest wachten op een berichtje. dat is nooit gekomen.
20 mei 2009 02:16:55

Uw reactie



Toegelaten BBCode:
[b] [i] [u] [s] [color=] [size=] [quote] [code] [email] [img] [youtube]

Reacties worden eerst beoordeeld alvorens te verschijnen.